Developments between Turkiye and USA during the Iraq’s occupation process have influenced the countries mutual relations in a negative manner. The rise of the Northern Iraqi Administration’s status, development of the PKK terror organization as well as their accelerating terrorist activities and the undesired regression on the Iraqi Turkmen’s status are some of these complications. USA who considered the controversies with Turkey as a bottleneck, embraced the local Kurds as allies. USA who wanted Turkiye to peacefully accept and communicate the North Iraqi Administration, turned a blind eye to the PKK attacks in Turkiye and blocked Turkish cross-border operations against PKK for a long period of time. In the meantime, North Iraqi Administration supported and safeguarded the terrorist organization due to afore mentioned reasons. PKK was used as a pawn by both USA and the North Iraqi Administration. Consequently, USA managed to establish formal contacts between the Turkish Republic and the North Iraqi Administration, in return for assisting Turkiye in her struggle against PKK.

Keywords: Turkiye, USA, Iraq, Iran, PKK, Terror, Turkmen, Kirkuk.


Following the US invasion of Iraq in 2003, the vacuum of authority in northern Iraq allowed the PKK terrorist group to be reins of life and the organisation felt safe in this region. The organization was able to provide human resources, finance and logistics support with ease, re-organized, trained and had the opportunity to plan terrorist acts and cross the border to carry out terrorist acts on Turkish soil and return to northern Iraq, which it described as safe again.

The PKK terrorist organization has been patronized and supported by the administration in northern Iraq with the ideas that it poses a threat to Turkey, harms it, also serves to form the Turkish leg of the so-called Greater Kurdistan, helps the leadership of the structure in the north in this process, and can use it as a means of sanctions against Turkey over time.

The PKK terrorist organization has been patronized and supported by the administration in northern Iraq with the ideas that it poses a threat to Turkey, harms it, also serves to form the Turkish leg of the so-called Greater Kurdistan, helps the leadership of the structure in the north in this process, and can use it as a means of sanctions against Turkey over time.

For the United States, the PKK terrorist group has been described as a means of punishment against Turkey for the March 1st attack, and it is thought that it could be used as a bargaining point against Turkey over time. The PKK terrorist organization is also used by the United States against Iran through the PEJAK extension. On the other hand, since the organization does not destabilize the north, does not harm the United States and the administration in the north, or even benefits, it has been seen as an element that should not be intervened at least in the interests of the United States and has been indirectly patronized by the United States. Therefore, Turkey’s cross-border operations in the fight against terrorism have been constantly blocked by the United States.

The Turkish government has also chosen to fight terrorism domesticably, only in the military field, so that the deteriorating relations with the United States do not worsen, and have adapted to the US opposition to Turkey’s cross-border operation. The us’s prose behavior towards Kurdish Groups, their allied relations with these groups and their views on the PKK have caused an escalation in the attitudes, behaviors and actions of the administration in northern Iraq and the PKK towards Turkey.


The PKK’s escalating actions reached intolerable limits in October 2007, and the Turkish government had to react to the community’s reactions to terrorism and the necessity of conducting cross-border operations. For this reason, it has referred the parliament to the parliament, which will allow the Turkish Armed Forces (TSK) to conduct operations across the border, and has taken the necessary authority from the parliament. However, this authority was not used immediately due to various timidity, but diplomatic contacts were made with many countries and organizations, including neighboring countries, regarding the right and determination to fight terrorism in order to reach international consensus on this issue, especially the United States. Within this framework, a meeting was held with the United States on 5 November 2007 between the President of the United States and the Prime Minister of Turkey.

It is also a fact that there are parts of this interview that are not reflected and cause various interpretations, although it is said that there are parts of this interview that are reported in the press. When we look at the part of the negotiations announced, it is seen that the PKK terrorist organization is considered as a joint enemy, that Turkey’s fight against terrorism is based on just causes, that the United States will provide the necessary support to Turkey in this struggle, that intelligence will be shared for this purpose, and that a trilateral mechanism will be established at the level of the Second Chiefs of Staff of Turkey, USA and Iraq. At first glance, this situation was perceived as tsk’s capable of cross-border operations, but at some point the operation could be carried out depending on the intelligence given by the United States and where it gave the intelligence. However, turkey was later dependent on the United States; however, it was seen that it acted on its own initiative by informing the United States, and that it would continue in this way for a while from now on.

Various comments have been made about the issues that have not been made public in the negotiations with the United States, but have caused a change of attitude of the United States. Naturally, there are many explanations and events on which these comments are based. When we analyze why and how the United States has changed its stance on an issue that it has not been warm to, or even insisted on, it is seen that the following issues come to the forefront.

First of all, it was assessed that the Turkish side in the negotiations in the United States expressed that the public reaction in Turkey has increased a lot as a result of the increasing and major casualties, that it is not possible to keep it, that Turkey is obliged to conduct cross-border operations, that the relations that are already broken due to this operation, which will have to be carried out by its own decision and initiative, will be further deteriorated and therefore it will be in the interests of both countries to perform the operation within the framework of the agreement to be provided. The United States has its own.

Another issue is that the Kurdish administration in northern Iraq, which the United States has so far considered an ally, has achieved power that is out of proportion to its population. It has been valued that this administration has made excessive requests on issues concerning the whole of Iraq, at some point it has reached a spoiled position in its wishes and attitudes, and this situation is now dominated by the idea that it is beginning to disturb the US administration (Milliyet, 02 February 2008:18). For this reason, it was thought by the United States that continuing to take a stand against Turkey in the fight against the PKK in terms of cross-border operations no longer brings benefits, but harm, and even allowing Turkey would be more appropriate for US interests. However, this attitude of the United States does not mean that in the medium and long term, the former president of the United States Wilson has abandoned the Kurdistan Project, which begins with the principles of 14, continues with Sevr and is interrupted by the Lausanne Agreement.

One thing that is emerging as an increasingly strong argument is that the United States is using the PKK as a bargaining element. It is also possible to say that the United States, which remains silent on the indirect support of the Barzani administration in the region described as safe for the PKK terrorist organization in northern Iraq and calculates that it can use it for Its Middle East policies, thinks that it is time to use it as a bargaining point in exchange for its interests. For this reason, in exchange for being a partner in the fight against the PKK terrorist organization, it is assessed that the administration in the north, which is of strategic importance to it, demands that Turkey accept it, not pose a threat to it, communicate with it and not harm it in the fight against the PKK.

On the other hand, it is also a fact that the United States is trying to strengthen relations with Turkey and put it back into the framework of close allyhood by ingesting the vulnerability that the number of troops it considers to reduce over time can create in Iraq according to the situation to develop and the policy to be followed. In particular, it is understood that he calculated that there should be no problems with the north of Iraq and that this structure should be maintained and lived even if it withdraws from the region.

It is known that the United States continues to need Turkey’s support in the region in the carried out of the Greater Middle East Project (BOP), which is an important pillar of the world domination policy, and wants to place the concept of "Islamic Islam" in the region with a focus on Turkey. Therefore, it can be said that he believes that it is not in his interests to put the current administration in Turkey, which he prefers to work with, in a more difficult situation. Published by the U.S. National Intelligence Council

It should be taken into account that the concept of "moderate Islam" that the United States considers for Turkey can be brought to the forefront by the new administration with approaches that will always be prioritized in human life, such as more democracy, more freedom, respect for human rights within the framework of the concept of change and transformation, and that these may create the danger of being used as a cover for anti-secular movements.

As is known, the fight against Taliban forces continues in Afghanistan and stability has not yet been achieved. In this regard, the United States, along with other NATO countries, is demanding that Turkey play a more role in the fight. As a matter of fact, it is understood that US Secretary of Defense Robert Gates sent a letter to The Minister of National Defense Vecdi Gonul and asked for this contribution and expressed this during his visit to Turkey. "Turkey’s sending operational units to Afghanistan and their nato under US command in the south and east of the country.

The statement that Obama, who was elected president of the United States, planned to withdraw forces from Iraq, transfer some of the forces to Afghanistan, and nato to serve more actively in Afghanistan, and gave Gates the same post in the new cabinet, despite belonging to the rival party, shows that the U.S. continues to have policies and thoughts on this issue.

It is also known that some contacts have been made in order to establish one leg of the Missile Defense Project that the United States wants to create in Turkey. It is valued that this issue may be among the requests. It can also be considered that among the issues causing the US change of attitude is to win Turkey’s support in the US-Iran tension.

Strategic partnership approach

It can be said that the UNITED States has entered into the above-mentioned expectations in return for its support in turkey in the fight against PKK terrorism, and even concessions have been made by Turkey in this regard, and various assessments can be made as explained earlier. In fact, most of this may be true. However, the important thing here is to take care of Turkey’s interests and ensure that the opportunities that can be provided to the United States do not harm Turkey, but bring benefits within the framework of the "win-win" approach when possible, and not to blindly put the issue within the framework of strategic partnership. Turkey and the United States have not been strategic partners in the past, nor will they be now or in the future. Strategic partnership means producing and implementing common policy in international relations. For this, there must be a wide range of common interests. The United States implements global policy, while Turkey is based on regional policies. With U.S. interests in the region, Turkey’s

For example, if you want to use Although iraq’s stability is also important for Turkey, Turkey’s priority is to prevent the emergence of a situation in Iraq that threatens its territorial integrity. Therefore, there is no more important and urgent issue for Turkey than protecting the territorial integrity of Iraq. Divided Iraq can be stable if it pleases all actors in the country. However, this situation will not be welcome by Turkey. Similarly, a united Iraq can be unstable and threaten its neighbors; however, this possibility is acceptable to Turkey as long as it does not pose a ‘existence’ problem for itself (Aydin, 2008:73).

An example of strategic partnership is the US-UK, US-Israel and partLY US-Canada strategic partnership. Our relations with the United States are within the framework of NATO and bilateral agreements and the concept of "Alliance". It is also possible to think about this alliance relationship in a strategic context. Alliance and especially strategic alliance


While Iran and Turkey have not been in great hostility throughout history, we see that they are constantly competing with each other in order to achieve effectiveness in the region. Therefore, we witness tensions from time to time. We have experienced in the recent past that Iran supports terrorism to weaken Turkey and implements an expulsion policy to protect and spread its regime.

However, Iran has been implementing a policy of rapprochement with Turkey in recent years and wants to improve relations in the political, military and economic areas. It is observed that Iran is in contact with Turkey against terrorism, both on its territory and on the Iraqi side of the border, in the fight against the PEJAK terrorist organization, which is an extension of the PKK terrorist organization. It is assessed that he carried out this rapprochement with the idea that he wanted to win Turkey’s support because of the US pressure on him, but also that the formation of the Kurdish region in northern Iraq and the developing Kurdish movement in the region would be a threat to him with the expectation of Greater Kurdistan. It is possible to say that Turkey responds to this rapprochement within the framework of good neighbourly relations, security and economic interests, but keeps it in moderation due to the question of trust.

However, it should not be overlooked that Iran is fighting this fight against the United States because of the "Irgent War" the United States is conducting against Iran through PEJAK. In addition, Iran has been seeing that the discomfort caused to Turkey by the separatist terrorist group PKK and the structure in the north of Iraq and the US support for these issues have damaged US-Turkey relations and driven Turkey away from the United States, and calculates that these developments will make Turkey closer to it. Iran is looking for Turkey’s support in the dispute with the United States. The United States also wants Turkey to act in its own direction, stay within the Western Club and limit its relations with Iran during the tension phase, even if there is no possible intervention or intervention (Kuloglu, 2007). Therefore, Iran’s; PKK terrorism will lead to a certain point of co-operation and coordination with Turkey in the fight against the PKK

The new US policy on Iran foresees an opening against Iran. With this opening, it is stated that they will carry out diplomatic contacts that can start at the lower level and reach the upper levels according to the developing situation and, accordingly, they can hold talks in other fields. If these openings do not turn out positively, the international community and the UN are told that they intend to impose and impose sanctions against Iran by showing that the United States is doing its best in good faith, but that it is not possible to get results, and that they will ultimately follow a path leading up to the intervention. On the other hand, it should be taken into account that a nuclear Iran will naturally seize regional effectiveness and initiative and limit Turkey’s effectiveness and cause changes in threat detection.


The continuous fight against the PKK continued with cross-border air operations since December 16, 2007, after the government authorized tsk to launch cross-border operations following developments in the initial part. While there was an expectation that a cross-border operation could not be carried out due to seasonal conditions and with the idea that the UNITED States could not be agreed across this issue, a land operation was carried out unexpectedly and in the dominant style after the air operations carried out at intervals.

In particular, air operations are understood to have caused effective damage to the PKK’s logistics, command and control and communication facilities. With the ground operation, this effect was deepened, the PKK was weakened and pressure was put on it. In fact, it may seem stranded to use these phrases for the terrorist group’s communications, materials deposes and places where they plan terrorist acts. However, the PKK terrorist organization felt so safe in the north of Iraq, received financial, logistical and human resources support so comfortably, trained in such a favorable environment, organized, planned for terrorist acts, and now has the opportunities that regular armies can have by far outsming the possibilities that a terrorist organization should have. Therefore, it is worth knowing that the above-mentioned phrases are used to understand the gravity of the situation. Of course, at this stage, the insensitivity of the United States, turkey’s border

Cross-border air operations and ground operations following the impact of targets with long-range weapons; seasonal conditions, planning, technological opportunity and dominance, proper use of materials and equipment, coordination, educational ability, endurance, perseverance, willpower and courage are extraordinarily successful in terms of courses in military schools and academies. Combat techniques applied in deep snow and severe cold, night-time combat operation and fire support provided by air, assault helicopters and artillery and logistical support in the operation continued were carried out highly coordinated and successful. In addition to the superior planning in the operation carried out and the superior ability of the troops in the implementation, the withdrawal operation carried out at the planned time was also highly synchronized and successful. The main thing in withdrawal is to perform operations without giving any indication to the enemy and weakening the troops. In addition, the withdrawal operation in the tactical field is carried out in harmony with strategy and policy.

The purpose of the operation; The neutralization of the PKK terrorist organization, the deterioration of its infrastructure, and the removal of the north of Iraq from being a continuous and safe zone for the organization. It is seen that important steps have been taken in the carried out of this purpose with the operations carried out to date. It is seen that the hope of success of the organization, the perseverance and will to continue the struggle is weakened, and it is witnessed that the thaws have begun from place to place.

However, it should be remembered that no matter how weak they are, the organization is illegal because of its ability to be a terrorist organization, it is constantly hiding, it has the initiative to take action where it wants, in time and style. It should be taken into account that its survival depends on its action. It should be known that his actions and actions should not mean that he is very strong, and that martyrdom and being a veteran in the fight against him are in the nature of the work. His actions were.

The fight against the PKK terrorist organization is expected to continue in the form of air and ground operations across the border as within our borders, according to the intelligence to be obtained and according to the need to be heard. Cross-border ground operations will also be implemented as a series of point operations, mostly in the form of a fly-off operation with small troops. In addition, when the time and place comes to neutralize the organization and defeat it militarily, to destroy the hopes of success, it may be seen as necessary to make good use of the opportunities within the framework of the ally relations that are thought to have improved with the United States and to continue this. This operation will not only allow the PKK to be further neutralized, but also undermine the political power of the administration in northern Iraq, weakening its ability to pose a threat and interrupting the strong governance process. The need to be heard about this issue, with no thought.


Operational practices have been perceived internationally as an indication that Turkey is a strong regional state, both politically and militarily. It has been observed that the superiority of the possibilities held by TSK and its ingenuity in using them, the level of education, the determination and will to fight give confidence to the friend and fear to the enemy. It has been learned that the operations have eliminated the possibility of the PKK terrorist group gaining strength again, increasing the number of armed forces by up to 10,000 and performing new actions.

In contrast to the strengthening of the organization, it caused it to lose power, its infrastructure to deteriorate, and the belief that the north of Iraq was no longer a safe zone for them. In addition to the weakening of the organization, it has been seen that the process of fighting for intra-organizational leadership and opening a path to accusations against each other has begun. It has also been observed that there are some thaws. Cross-border operations have allowed turkey to break thoughts that it cannot conduct operations in US-run Iraq, especially without ground operations, and to end the ongoing propaganda (Balbay, 10 March 2008). The political effectiveness of the Barzani administration in its region and in Turkey has weakened.


The ground operation carried out by TSK, as it is known, lasted about eight days and then the troops withered. It has been stated by some circles that this operation has the opportunity to continue and should be maintained until the complete neutralizment of the PKK terrorist organization, and that the withdrawal was carried out with US requests and pressure, and both the administration and TSK have been identified in a way that will reach advanced levels in this regard. In particular, in the statements made by TSK, it was insisted that the operation was planned in this way and that the withdrawal was carried out as a requirement of the plan and that there was no pressure from the United States on this issue.

There are combat techniques applied in deep snow and severe cold. It is a necessity for the troops to have the appropriate equipment, equipment and training to combat in this environment. TSK has also proved that it can and will combat under these conditions. There is no practice in the world in combating terrorism and terrorists across the border in deep snow and severe cold, and there is no knowledge and experience in this regard. For this reason, ignoring the difficulty of the operation carried out by TSK across the border, the dominant effect and surprise of the operation on the organization and the success it achieved under these difficult circumstances, created resentment in TSK, was perceived as disrespectful to the martyrs given in the operation and these were described as behaviors that damaged the decision to fight. This operation was intended to be used as a political material in a way that was not desirable.

Unfortunately, these unfortunate approaches in domestic politics undermine both the country’s foreign reputation, prevent the transformation of military success into political gain, and harm the tsk’s struggle. It is important to quickly move away from these approaches and thoughts and not to enter into pollen on this issue again.


The United States carried out military operations to Afghanistan in order to realize the BOP and planned to be effective in Central Asia with its presence there, thought that it would control this region by having colorful revolutions in the Caucasus, and calculated that it would dominate the Middle East by intervening in Iraq. However, full stability has not yet been achieved in Afghanistan, and it has even been stated that this concerns the future of NATO, and NATO members have been requested to increase their contributions (Milliyet, 11 February 2008).

The pressure that was intended to be established on Iran and Syria with the intervention in Iraq could not be realized due to the failure of the United States to reach the conclusion it wanted in Iraq. The United States has faced a power reduction situation in Iraq due to the influence of domestic policy. It is thought that even if the United States withdraws a large part of its military forces from Iraq, it is unlikely that it will give up the north of Iraq. According to the security agreement reached between the United States and Iraq, US forces are expected to withdraw from Iraq by the end of 2011. However, this should not be perceived as ending the effectiveness of the United States in Iraq, it should not be considered in the sense that it will give up its thoughts in the north of Iraq.

It should be taken into account that when the United States withdraws, it can recede to the north. The north of Iraq, for the United States, is characterized as a region of strategic importance beyond just having high quality and rich oil resources. Because this region has the ability to directly and indirectly influence Iran, Iraq, Syria and Turkey and other Middle Eastern countries, allowing control over the region along with the Eastern Mediterranean. It is a buffer for Israel’s security.

It can prevent cooperation and support between Syria and Iran. For these reasons, the north of Iraq is seen by the United States as a region that cannot be abandoned, and it is calculated that a U.S.-dominated administration to be established in the region and the bases to be developed in the region will serve the U.S. activity. It is worth considering the US policy regarding Iraq and the north in this context. However, caution should be taken to prevent this policy from occurring against Turkey, such a situation should not be tolerated and should not be allowed.


It is a fact that the United States is the dominant power in Iraq and would like to see any attempts in this region made on its own initiative and with its knowledge. The Greater Middle East Project (BOP) remains valid. The United States wants to use Turkey in this project and even considers it part of this project. It is assessed that the United States is trying to place the concept of "moderate Islam" in Turkey, as well as trying to influence Turkey and the region through a community leader it hosts in the United States, and is considering strengthening this opening by partnering Turkey with the "Alliance of Civilizations Project", which is actually a hoax. The administration in Turkey is adapting to this. It is also known that Iraq, and especially the north of Iraq, is of strategic importance to the United States.

The EU is also known to have made some political requests and sanctions, benefiting from Turkey’s excessive enthusiasm in the EU entry process, and pressuring the main ethnic population, including our Kurdish citizens in Turkey, to grant collective rights and accept them as minorities. In order for the United States to be effective in regional control, it is assessed that there is a Kurdistan project and in order to achieve this, iraq plans to strike a balance between the local government in northern Iraq, the PKK and domestic politics in Turkey, and the EU will contribute to it.

The United States is thought to have made such statements close to the end of the operation to show that Turkey initiated the operation under the control of the United States in an effort to make up for the Kurds, and that it was under its control to end it. The United States is informed of every operation that TSK has carried out in northern Iraq in accordance with the agreement provided. For this reason, it is assessed that the United States has information about when the cross-border operation will be terminated by TSK, but is on its way to create such an inquision in order to achieve a balance with its support for Turkey in the operation against the PKK and to ensure a balance at the point of getting the heart of the Baghdad and Erbil administrations.

It is known that the Barzani administration in northern Iraq aims to establish an independent Kurdish State in northern Iraq, in parallel, to support separatist movements in southeastern Turkey to form the northern leg of the so-called Greater Kurdistan, which is in its ideals, and then to mount the eastern and western feet in this structure. The administration is not far from saying that this depends on the possibilities and time. With this action, it is possible to say that Talabani, Barzani, and the PKK are part of a whole, and the foreign power that unites them is the United States and the EU. Talabani’s visit to Turkey was therefore received positively by representatives of Baghdad, Erbil, the PKK, separatist politics in Turkey and the United States (Manisalı, 10 March 2008). It is also necessary to take into account the visit of US Vice President Cheney to Erbil just before his visit to Turkey and his support for the administration. Cheney was greeted enthusiastically in Erbil and said, "The 1991 Gulf between the United States and the Kurds

It is known that the United States wants to create a single economic zone by intensifying economic relations between Southeastern Turkey and the north of Iraq and strives for this issue. The U.S. Embassy, and especially the Adana Consul’s various initiatives in the southeast and attempts to mount institutions, organizations and activities in this region on Barzani, should also be taken into account (Akbas, 2007).

On the other hand, a number of projects under the name of "Kurdish Package" were announced by the administration in Turkey, first to US Secretary of Defense Gates and later to the public. While this should first be known and discussed in Turkey, it was first concerned that it would be disclosed to the US Secretary of Defense as if it were those who were being held to account and that the US request for political opening was being fulfilled (Milliyet, 07 March 2008). These and other similar practices reinforce the sense that the administration in Turkey is acting in a way that depends on the UNITED States and the EU, especially the United States.

As a result of the developing events, Turkey has started to communicate with the administration in the north of Iraq at least at a semi-official level, which can be considered official. This has brought political power to the local government. The U.S. admission of the leader of local government at the president’s level to the White House and formal discussions has further increased this power. It is assessed that the election of Obama as President of the United States could bring about a new development in this regard.

In his election promises, Obama stated that he would withdraw his military power from Iraq as soon as possible, that he would care about Afghanistan and that he would put NATO first. The U.S. statement that it would withdraw its military power from Iraq created a flurry in the administration in northern Iraq, where the threat to Turkey would increase and therefore the policy of nationalization could be weakened. As a result of the security agreement between the United States and Iraq, which was newly approved, us troops were withdrawn from Iraq by the end of 2011. Hence the local

As the United States withdraws from the region, it may act towards strengthening the structure in northern Iraq, which it considers a reass orrment to it, in order to protect its interests in Iraq and its oil. On the other hand, as part of the security agreement, control of Iraqi airspace will be taken over by Iraq. According to the agreement with the United States on the axis of fighting the PKK, it is also important that Iraq continues to open Iraqi airspace and implement land conflict rules when it needs TSK. It is useful to evaluate the possible developments in this regard in advance and take precautions.


Turkey’s official state policy is the territorial integrity of Iraq in political integrity. Despite the thoughts of disintegration of Iraq expressed by various segments after the US intervention in Iraq and the events that have developed in this regard, there has been no change in this policy in general terms. However, it is not possible to ignore the steps taken by the administration in the north of Iraq towards further and more stateization. It is possible to say that the autonomous structure, which has been strengthened as a result of the protection of the structure in the north by the United States, goes back and forth between nationalization, at least by maintaining this position.

Masoud Barzani, who makes Kirkuk-based Kurdistan accounts, wants to expand his field of action by conducting operations on countries neighboring Iraq. Turkey is one of the top of these accounts. Barzani, which has a base on Turkey in the past, conducts operations against Turkey through different areas. These operations; it continues in the fields of political, economic, influence and religious activity. Barzani’s goal is the so-called Greater Kurdistan( Akbas, 2007), which will be formed first by the disintegration of federated Kurdistan within the framework of the federal state in Iraq, then by the disintegration of Iraq, independent Kurdistan in the north of Iraq, and then by the disintegration of Turkey, Syria and Iran. Therefore, the strengthening of the structure in the north and its subsequent transformation into an independent state is a threat to Turkey.

There is always a danger that this structure, which will form the southern leg of the so-called Greater Kurdistan, will support and influence the separatist Kurdish movements in Turkey politically, militarily and sociologically by continuing us support. It is even the case that it poses this threat as a strong administration within the confederation structure, which can be considered semi-independent. For these reasons, it is a necessity for Turkey to produce and implement policies that will prevent the strengthening of the structure in the north and will not give it this opportunity. It is important for our security not to respect the intentions and initiatives of the United States and Turkey to live at peace with this administration.

However, in the last few years, there has been no indication in the state’s foreign policy statements that an independent state or strong autonomous administration in northern Iraq poses a threat to Turkey and should be prevented. In political, military and economic practices, it has not been seen that the measures required by such a policy have been taken. On the contrary, this administration is economically supported because we are acting as if we have agreed to a federative structure, and no political and military sanctions are considered in the opinion that we will disagree with the United States. For this reason, some differences of opinion are formed among state institutions, but since foreign policy is governed by the government, it is acted as if there is agreement for now with the idea that it would not be in our interests to see cracks between institutions.

Our policy on this issue is not in accordance with the facts and our interests and does not present an appearance that has the opportunity to be applied, and there is no clarity on this issue. Reactive (reactive) and variable policies are applied according to the situation. It is a mistake to change policies frequently. Even in strategies, making changes during implementation can create weaknesses. However, changes in tactics can be made. It is benefited to know this fact and to end zigzag policies, to determine policy proportional to our geopolitical position and strength, and to implement the detected policy in a determined and proactive (front-hand) way, not reactively.

Due to the situation and policy adopted by Turkey, even due to the nature of international relations, relations between countries are made from state to state. However, both the central administration of the United States and Iraq, and naturally the administration in northern Iraq, want Turkey to address what is described as "Iraqi Kurdistan" and to accept it as an independent structure. As a result of the agreement reached in the fight against the PKK and the commercial ties established with the north of Iraq, Turkey entered into the negotiation process by addressing the structure in the north of Iraq and began to take a position too erroneous to see the consequences. Recently, official and semi-official negotiations have been started by the authorities with the administration in northern Iraq. It is understood that this will be continued. This shows that there are deviations from state policies. It is assessed that the new policy implemented is not in turkey’s interests. The issue of the media and NGOs


The PKK is a terrorist organization based on ethnic divisiveness, kurdishism as it is called in practice, bringing it up through terrorism, and attempting the indivisible integrity of Turkey with its state and country. He’s a threat to the country. This threat must be eliminated. In this regard, TSK’s struggle with the organization continues both at home and across the border. However, the struggle of the security forces is not enough to combat this organization, which unfortunately has support in the international environment. It is important to cut off the political, social, media, finance and logistical support received by the organization from abroad and to fight in a coordinated way by all bodies of the state and with the support of the people. It is also a fact that the organization is supported by divisive politics at home and is trying to create a base in the country.

The PKK terrorist group is carrying out terrorist activities against Turkey with the support it receives from northern Iraq. For the organization, this region became a safe geography after the U.S. invasion of Iraq, as mentioned in the initial section. The administration in the north directly and indirectly supports and protects this organization because it is in accordance with its own political purposes. On the other hand, the administration in the north is supported and maintained by the United States. However, it is also a fact that the strengthening of this administration poses a threat to Turkey. Therefore, every military operation to neutralize the PKK terrorist organization in the north of Iraq is causing discomfort in this administration. Because even if the operations are not against him, they weaken his own cause and his sovereignty, which is not, but which he claims. As long as there is the United States in the region and supports the administration in the north of Iraq, turkey considers itself a threat to this administration and to the region.

During his visit to Turkey, Iraqi President Talabani also held a chat meeting with journalists. What is notable in this meeting is jalal Talabani’s attitudes and words that often look out for Massoud Barzani and indance with him to strengthen cooperation between him and Turkey (Cemal, 09 March 2008). Here, the administration in northern Iraq is shown as the address for cooperation in the fight against the PKK. Turkey is taking the State of Iraq as its interlocutor, and the President of Iraq wants the administration in the north of Iraq to be addressed. The situation shows that even the President of Iraq acted with ethnic thoughts and also acted in the direction of the desire of the United States. For these reasons, any operation in northern Iraq to neutralize the PKK terrorist group will also make the administration in northern Iraq, which would pose a threat to Turkey if it is strengthened, politically agitated and weakened. It is useful to keep this fact in mind.


It is understood that even the United States, the most influential force in the restructuring of Iraq, does not have a complete idea of what kind of structure Iraq will be in. On the one hand, the United States has made strong statements that iraq’s territorial integrity will be protected, while on the other hand, it is working on what kind of governance there might be if Iraq is divided. When we consider the current situation, it is understood that if Iraq is divided, it will be divided into 3 regions, one will be Sunni, the other will be Shiite and another will be Kurdish.

However, since the emergence of the Shiite region would mean that the region would be abandoned to Iranian rule, the U.S. welcome to such a situation is not considered a preferred solution both in terms of its regional policy and, in parallel, israel’s security. It is valued that even if the division remains within a federal structure, this issue may occur in connection with the power of the central government. The rearrangeing of the Iraqi flag and the use of it as a joint flag in other regions, including the north, are perceived as signs that a structure in which the central government can be accepted is accepted.

However, whether divided, federal or political integrity is maintained, in any case, the fact that the administration in the north remains autonomous for the time being with the only federative structure within Iraq has been adopted both by the United States and by the Kurdish administration that desires it. It is also known that the President of Iraq supported this situation with an ethnic approach. Keeping this autonomous structure’s connection to the central government weak is also preferred by both sides. It is understood that the independent state of this structure depends on time and conditions. Of course, turkey’s attitude and determination will play an important role in this issue. The situation that the north of Iraq will take in the new structuring is important both for Turkey’s security and for the security of Turkmens, their effectiveness in management, their rights and interests. Therefore, it is evaluated that the subject cannot be abandoned to the course of events and must be influenced, directed and managed.


As is known, a referendum on the status of Kirkuk is envisaged in accordance with Article 140 of Iraq’s adopted constitution. It was also decided that this referendum would be held by the end of 2007. Before this referendum, however, normalization work had to be completed and a census was due. As these studies could not be carried out, the demographic structure of Kirkuk was deliberately changed by the Kurdish administration in order to decide on the inclusiveness of Kirkuk in the Kurdish region in the referendum to be held, the deed records were pre-planned and even the tombs were tried to be eliminated. It is also a fact that this situation was consciously condoned by the United States after the invasion.

Kirkuk is known to be a Turkmen city. However, due to its oil resources, fertile soil structure, large land and strategic importance in this geography, it is not an issue that will be accepted by other Sunni and Shiite groups as much as the Turkmens who own the region. In addition, Turkey has a security objection to kirkuk’s innulning in the Kurdish region with the idea that the Kurdish administration will gain economic power and in this way increase its political power. On the other hand, since the structure of Kirkuk is like a copy of the structure of Iraq at some point, there is also concern that the chaos that will occur here will spread throughout Iraq.

On the one hand, since the drawouts of the up-and-about referendum are understood, on the other hand, the fight against the PKK launched between Turkey and the United States and the ideas of co-operation on other issues in connection with it show that the Kurdish leadership in the region cannot be as effective as it used to be, and the issue is postponed and a way out is sought for now, taking into account the request of Turkey and turkmen. Naturally, this situation causes discontent in kurdish local government.

There are many reasons why the issue of Kirkuk has come to this. The most important of these is that Turkey does not give the necessary value to Turkmens starting from the founding years of the republic and does not show interest. Turkmens are part of Turkey in terms of language, religion, race, history and culture. For this reason, Turkmens should be in Iraq, who are committed to Turkey as a good Iraqi citizen, whose safety of life and property has been ensured, and who have taken their place in the administration. In addition, their strong presence in Iraq is a security issue for Turkey. Therefore, even though it is late, for the last 15 years, work has been carried out to ensure that Turkmens have such opportunities.

Turkmens are also striving to do so in the measure of their possibilities, despite some internal movements that will disrupt their work. This is led by the Iraqi Turkmen Front (ITC). Recently, however, the idea that the ITC’s nationalist stance is not adapting to or even hindering Turkey’s new policy of governance in the north of Iraq and Iraq has begun to emerge, so the issue of a change of governance in the ITC has been raised. It is evaluated by the political makers that Turkmens are asked not to cause problems, to assume a docile id, not to make their presence felt too much and to adapt to Turkey’s new policy. This is an alarming development.

In fact, the problem is not only the lack of interest in Turkmens, but also the inability of Turkey to produce policies that take care of its national interests in the issue of "Foreign Turks". Turkmens in Iraq were also not given much attention until the last 10-15 years due to this general policy. When it became clear that attention should be paid due to the developing events, it could not be effective because it was late in this regard and turkey’s situation of having a say in the region weakened, especially after the March 1st event. If Turkey could have a say in the region and the restructuring of Iraq, the turkmens had a federation within the framework of the prescribed federative structure, which could bring solutions and help with many issues. However, we are not now at the desired point due to the political outcome of the lack of good assessment of the situation at the time.

When we look at the situation of Turkmens and Kurds as a result of their proportions within the population of Iraq, we see that Turkmens constitute 10-12% of the Population of Iraq and 14-15% of Kurds. The kurds have much more rights and power than they should have with this percentage of population, and especially in the northern region, the theme of seeing Turkmens as a minority in their own right is not acceptable to Turkmens, nor to Turkey. This position of the Kurds also causes discontent in all of Iraq. In fact, it is thought that the United States is also considering that the Kurds have gained excessive power. In addition, the abandoning of a strategic region such as Kirkuk to Kurdish rule is not only accepted by Turkmens and Turkey, but also by Sunni Arabs and Shiites. Objections are ongoing in this regard and there is also a situation in which this becomes an action at any time.

For this reason, it is seen as a preferred solution that the province of Kirkuk has an autonomous structure, is affiliated with the central government, and has a status that can be used by the whole of Iraq. It is gratifying that the planned referendum in Kirkuk has been postponed. However, this is a temporary measure and efforts are underway for a solution that all parties can accept. Article 24 of the electoral law on Kirkuk, which stipulates that the administration in Kirkuk should be regulated on the basis of equality, was adopted in the Iraqi Parliament on July 22, 2008.

The law; It gives Turkmen, Arabs and Kurds equal authority in the administration. Although this law eliminates the position of the city as a Turkmen city, it has been described as a positive development for Turkmens. However, the law was immediately vetoed by the President and returned to parliament for renegotiating. Parliamentary commissions again

The re-convened Iraqi Parliament took a new decision on the elections in Kirkuk on September 23, 2008, but it is very different from the old one and has created a situation against turkmens. However, since the resulting decision involves many uncertainties, difficulties in understanding, agreement and realization, it has created a situation that is quite difficult to implement. Therefore, the subject is again abandoned to time and developments. However, it requires constant follow-up and careful treatment in avoiding any surprises.

It is useful to consider the issue of Kirkuk as a whole both in terms of the status that Turkmens will receive within Iraq and the special structure of Kirkuk in the new structure of Iraq. Besides the initiatives to be made before the United States on this issue, the negotiations with all other groups in Iraq, the determination to be shown in the talks and the diplomacy to be conducted internationally are of great importance.

Turkey has geopolitical, political and military power that can protect its interests and turkmen’s interests and prevent threats. The important thing is the control of this power, its display according to the needs and conditions, its use, and the effective conduct of diplomacy in a multifaceted way. In the inability to use power, to be easy, to protect the interests of the country, not to see the future well and to avoid causing all this knowingly or unk knowingly, all relevant elements of the state, not only political power, must give the necessary importance and sensitivity to the issue.


The ethnically based divisiveness/Kurdish movement facing Turkey is jointly carried out by the United States, the EU, Iraq, the local government in northern Iraq, the PKK terrorist organization and those who make ethnically based divisive politics in Turkey. In order to neutralize PKK terrorism, the armed propaganda tool of the ethnically based divisiveness/Kurdish movement, which is also mentioned in the National Security Political Document and is one of the main threats in Turkey, operations carried out by TSK are continuing at home and across the border. It is important that the PKK terrorist group’s support from abroad is cut off and that the fight is coordinated and has the support of the people.

Turkey’s reluctance to fight the PKK terrorist group, especially in the northern region of Iraq across the border, appears to have disappeared within the framework of the agreement. The support, which was not given by the United States until recently, was started to be given as a result of the change of attitude of the United States. It has been assessed that the agreement with the United States is based on mutual interest within the framework of allied relations. The principles on which the U.S. change of attitude is based; It is valued that there are issues of supporting the United States in the Iranian tensions, increasing the presence in Afghanistan and/or operational re-defining the mission, re-taking command of ISAF, and taking measures to address the weakness that may occur when the United States reduces its forces in Iraq, especially in peace with the administration in the North of Iraq.

Separatist politicians in the United States, the EU and Turkey are demanding political solutions to the so-called Kurdish issue, including political talks with the PKK terrorist group. The PKK terrorist group has repeatedly reiterated that it will accept the release of arms, provided that it sits down with the Republic of Turkey, and is trying to politicalize the issue (Milliyet, 17 March 2008).

Terrorist politics and politics also feed terrorism. As a result, it is desired to draw the subject into the field of politics. This is the aim of the terrorist organization, those who do divisive politics, Barzani, and the United States and the EU. Under the name of Kurdish Package or Southeast Package, the administration in Turkey is explaining projects with Kurdish-language TV and some economic and employment-provider measures for the region. Making these openings without being part of the plan to be created as a whole is something that can bring more harm than the desired benefit, since it will mean political concessions. Moreover, these openings are not seen as a remedy by those who do separatist politics, and it is stated that the basis of the problem is to create nations based on language and ethnisity, and it is desired to end the "nation state, unitary structure", which is the founding philosophy of the Republic of Turkey.

Based on the fact that IRA and ETA applications in the UK and Spain have their own characteristics, it is valued that attempting similar practices in Turkey will expose many stranded people and be dangerous. Military action and its outcome are of primary value in the long-term control of the organization. On the other hand, co-ordinated and whole measures to be taken by other bodies of the state in the fight against terrorism are just as important as military measures (Kuloglu, 10 January 2008). However, it is vital that these measures are in a way that does not allow the politicization of terrorism and do not provide a political environment for the ethnically based divisiveness/Kurdish movement. Moving in the opposite direction removes the idea that "Terrorism cannot be reached" (Pulur, 15 March 2008).

The interlocutor of the local government in northern Iraq under the name of fighting terrorism is considered a flawed policy, as it would mean strengthening and accepting the threat to Turkey with its own hands. The Barzaniism movement in the Southeast must definitely be fought and neutralized. It is important that the state policy on the structuring of Iraq is clearly made and that all institutions of the state act in a coordinated way according to this policy. In these policies and practices, it should be very well calculated what status the administration in the north of Iraq should be.

Considering the gap in the US withdrawing its forces from Iraq entirely by 2011 as a result of its security agreement with Iraq, it is thought that the NEED of the United States for Turkey will increase and it is considered useful to look for ways to take advantage of it. Continuing operations in northern Iraq as part of the fight against the PKK will continue the pressure on the PKK organisation, weaken the political power of the administration in northern Iraq, neutralize its possible threat to Turkey, and curb negative developments in domestic politics. It will not allow for the Turkmens and Kirkuk. In addition, these operations will show that Turkey will not give in to any pressure on its security, but has the strength, courage and ability to act on its own initiative.

As a result of the US security agreement with Iraq, new scenarios that could be created by withdrawing its military force from Iraq al-Ad well as possible practices of the Obama administration should be worked out and necessary measures should be planned already. Power diplomacy applies in the Middle East region. Political, economic and especially military demonstrations of force will pave the way for diplomacy and allow for results in accordance with our national interests.

Turkey has sufficient geographical, political and military power to achieve these issues. Turkey’s geopolitical power, history, cultural structure, regional and global relations are capable of ensuring this. Showing political determination, using energy in the right place and at the right time, taking controlled risks when necessary will be the key to success in foreign policy and security, at least preventing negative developments in terms of our national interests.








ABD’nin 2003 yılında Irak’ı işgali sürecinde Türkiye ile ABD arasında yaşanan gelişmeler, iki ülke arasındaki ilişkileri olumsuz yönde etkilemiştir. Bu olumsuzlukların başında Irak’ın kuzeyindeki yönetimin statüsünün yükselmesi, PKK terör örgütünün gelişmesi ve terör eylemlerindeki artış ve Türkmenlerin statüsünde istenen durumun elde edilememesi gelmektedir. ABD, Türkiye ile başlangıçta yaşadığı kendi açısından olumsuz olarak nitelendirilen gelişmeler nedeniyle bölgedeki Kürtleri, Türkiye’nin yerine müttefik olarak kabul etmiş, bu durum Kürt yönetiminin statüsünün yükselmesi ve dolayısı ile Türkiye tarafından tehdit olarak kabul edilebilecek bir konuma kadar gelme tehlikesini yaratmıştır. ABD, Türkiye’nin Irak’taki etkinliğini tamamen kırdığından PKK terör örgütü kendisine gelişmesi, destek alması ve eylem planlayıp icra etmesi için güvenli ve rahat bir manevra alanı bulmuştur. ABD, Türkiye’nin PKK terör örgütü ile mücadelesine yardımcı olma karşılığında, Türkiye’nin Irak’ın kuzeyindeki yönetimle resmi temaslara kadar uzanan bir iletişim kurmasını sağlamıştır. Anahtar kelimeler: Türkiye, ABD, Irak, İran, PKK, Terör, Türkmen, Kerkük.


ABD’nin 2003 yılında Irak’ı işgalini müteakip Irak’ın kuzeyinde oluşan otorite boşluğu PKK terör örgütünün yeniden hayat bulmasına imkân sağlamış ve örgüt bu bölgede kendini güven içinde hissetmiştir. Örgüt, insan kaynağı, finans ve lojistik desteğini kolaylıkla sağlayabilmiş, yeniden teşkilatlanmış, eğitim yapmış ve terör eylemlerini planlama ve sınırı geçerek Türk topraklarında terör eylemi gerçekleştirme ve yeniden güvenli olarak nitelendirdiği Irak’ın kuzeyine dönme fırsatını elde etmiştir.

PKK terör örgütü, Türkiye’ye karşı bir tehdit oluşturduğu, zarar verdiği, ayrıca sözde Büyük Kürdistan’ın Türkiye ayağını oluşturmasına hizmet ettiği, bu süreçte yapının liderliğinin Kuzeydeki yönetimde olmasına yardımcı olduğu ve zaman içinde Türkiye’ye karşı bir yaptırım aracı olarak kullanabileceği düşünceleri ile Irak’ın kuzeyindeki yönetim tarafından himaye ve destek görmüştür.

PKK terör örgütü ABD açısından ise, Türkiye’ye karşı 1 Mart teskeresinden dolayı cezalandırma aracı olarak nitelendirilmiş ve Türkiye’ye karşı yine zaman içinde bir pazarlık konusu olarak kullanılabileceği düşünülmüştür. PKK terör örgütü, ABD tarafından, ayrıca PEJAK uzantısı vasıtasıyla İran’a karşı da kullanılmaktadır. Diğer taraftan örgüt, kuzeydeki istikrarı bozmadığından, ABD’ye ve kuzeydeki yönetime zararı dokunmadığından, hatta faydası olduğu düşünüldüğünden, ABD’nin çıkarları açısından en azından müdahale edilmemesi gereken bir unsur olarak görülmüş ve dolaylı olarak ABD tarafından himaye edilmiştir. Bu nedenle Türkiye’nin terörle mücadelesinde sınır ötesi operasyon yapması ABD tarafından sürekli engellenmiştir.

Türk Hükümeti de, ABD ile bozulan ilişkilerin daha da kötüye gitmemesi için, terörle mücadeleyi sadece askeri alanda olmak üzere yurt içinde yapmayı tercih etmiş ve ABD’nin Türkiye’nin sınır ötesi harekât yapmasına olan muhalefetine uyum göstermiştir. ABD’nin Kürt Gruplara karşı müsamahalı davranışı, bu gruplarla olan müttefiklik çerçevesindeki ilişkileri ile PKK konusundaki düşünceleri, Irak’ın kuzeyindeki yönetimin ve PKK’nın Türkiye’ye karşı tutum, davranış ve eylemlerinde tırmanışa sebep olmuştur.


PKK’nın tırmanan eylemleri Ekim 2007 ayı içinde tahammül edilemeyecek sınırlara ulaşmış, Türk Hükümeti, toplumun terör konusundaki tepkileri ve sınır ötesi operasyon yapma zarureti karşısında reaksiyon gösterme zorunda kalmıştır. Bu nedenle Türk Silahlı Kuvvetleri’nin (TSK) sınır ötesinde operasyon yapmasına imkân sağlayacak olan teskereyi meclise sevk etmiş ve meclisten gerekli olan yetkiyi almıştır. Ancak bu yetki, çeşitli çekingenliklerden dolayı hemen kullanılmamış, sınır ötesi operasyon yetkisini almış olarak bu konuda ABD başta olmak üzere uluslararası mutabakat sağlamak maksadıyla, komşu ülkeler de dahil birçok ülke ve kuruluş ile terörle mücadeledeki haklılık ve kararlılık konusunda diplomatik temaslarda bulunulmuştur. Bu çerçevede ABD ile de 5 Kasım 2007 tarihinde ABD Başkanı ve Türkiye Başbakanı arasında bir görüşme yapılmıştır.

Bu görüşmenin basına yansıyan kısımları olduğu gibi, her ne kadar yok deniyorsa da, yansımayan ve çeşitli yorumlara sebep olan kısımlarının olduğu da bir gerçektir. Görüşmelerin açıklanan kısmına baktığımızda, PKK terör örgütünün müşterek düşman olarak nitelendirildiği, Türkiye’nin terörle mücadelesinin haklı nedenlere dayandığı, bu mücadelede ABD’nin Türkiye’ye gerekli desteği vereceği, bu maksatla istihbarat paylaşımı yapılacağı ve Türkiye, ABD, Irak Genelkurmay İkinci Başkanları seviyesinde üçlü bir mekanizma oluşturulacağı görülmektedir. Bu durum ilk bakışta, TSK’nın sınır ötesi operasyon yapabileceğini, ancak operasyonun bir noktada ABD’nin verdiği istihbarata bağlı olarak ve istihbaratı verdiği yere yapılabileceği şeklinde algılanmıştır. Ancak daha sonra Türkiye’nin, ABD’ye bağımlı olmadan; ancak ABD’yi bilgilendirerek kendi inisiyatifi ile de hareket ettiği görülmüş ve bundan sonrada bir müddet için bu şekilde devam edeceği anlaşılmıştır.

ABD ile yapılan görüşmelerin kamuoyuna yansımayan, ancak ABD’nin tutum değişikliğine sebep olan konular hakkında çeşitli yorumlar yapılmıştır. Doğal olarak bu yorumların dayandığı birçok açıklama ve olaylar bulunmaktadır. ABD’nin bu zamana kadar sıcak bakmadığı, hatta ısrarlı olduğu bir konuda neden ve nasıl tutum değiştirdiğini analiz ettiğimizde aşağıdaki hususların ön plana çıktığı görülmektedir.

Bunlardan birincisi, ABD’de yapılan görüşmelerde Türk tarafının, artan ve büyük zayiat verdiren terör olayları neticesinde Türkiye’deki kamuoyu tepkisinin çok yükseldiği, bunu tutmanın mümkün olamadığı, Türkiye’nin sınır ötesi operasyon yapma mecburiyetinde olduğu, kendi kararı ve inisiyatifi ile yapmak zorunda olacağı bu harekâttan ötürü zaten bozuk olan ilişkilerin daha da bozulacağı, bu nedenle operasyonun sağlanacak mutabakat çerçevesinde yapılmasının her iki ülkenin de menfaatlerine uygun olacağını dile getirdiği şeklinde değerlendirilmiştir. ABD’nin de Türkiye’nin kendi inisiyatifi ile vereceği kararla operasyon yapmasının kendisini de zor durumda bırakacağını düşünerek, bunu Türkiye’deki gittikçe bozulan ABD imajını düzeltmek için bir fırsat olarak kullanılabileceği kanaatine vardığı kıymetlendirilmiştir.

Diğer bir konu da, ABD’nin bugüne kadar müttefik olarak kabul ettiği Irak’ın kuzeyindeki Kürt yönetimin, nüfusu ile orantılı olmayan bir güç elde ettiğidir. Bu yönetimin, Irak’ın bütününü ilgilendiren konularda aşırı isteklerde bulunduğu, bir noktada istek ve tavırlarında şımarıklığa varan bir konuma geldiği, artık bu durumun ABD yönetimini de rahatsız etmeye başladığı düşüncesinin hâkim olduğu kıymetlendirilmiştir (Milliyet, 02 Şubat 2008: 18). Bu nedenle ABD tarafından, PKK ile mücadelede sınır ötesi operasyon konusunda Kürtleri gücendirmemek için Türkiye’ye karşı tavır almaya devam etmenin artık fayda değil zarar getirdiği, hatta Türkiye’ye imkân tanımanın ABD menfaatleri açısından daha uygun olacağı sonucuna varıldığı düşünülmüştür. Ancak ABD’nin bu tutumunun kısa vadeli olduğu, orta ve uzun vadede ABD eski başkanı Wilson’un 14 ilkesinden başlayıp, Sevr ile devam eden ve Lozan Anlaşması ile akamete uğrayan Kürdistan Projesi’nden vazgeçtiği anlamına gelmemesi gerektiği değerlendirilmektedir (Akbaş, 2007).

Gittikçe güçlü bir argüman olarak ortaya çıkan bir husus da, ABD’nin PKK’yı bir pazarlık unsuru olarak kullanma temayülüdür. Irak’ın kuzeyinde PKK terör örgütü için güvenli olarak nitelendirilen bölgede Barzani yönetiminin dolaylı desteğine sessiz kalan ve Ortadoğu politikaları için bu örgütü kullanabileceğini de hesaplayan ABD’nin, bu örgütün Türkiye’ye yeteri kadar zarar verdiğini ve artık menfaati karşılığında pazarlık konusu olarak kullanma zamanının geldiğini düşündüğünü söylemek de mümkündür. Bu nedenle PKK terör örgütü ile mücadeleye ortak olmanın karşılığında, kendisi için stratejik öneme sahip olan kuzeydeki yönetimin Türkiye tarafından kabullenilmesini, ona bir tehdit oluşturmamasını, onunla bir iletişim içine girmesini ve PKK ile yapılacak mücadelede ona zarar vermemesini talep ettiği değerlendirilmektedir.

Diğer taraftan ABD’nin gelişecek duruma ve takip edilecek politikaya göre zaman içinde azaltmayı düşündüğü asker sayısının Irak’ta yaratabileceği zafiyeti kıymetlendirerek, Türkiye ile ilişkileri düzeltme ve yeniden yakın müttefiklik çerçevesine oturtmaya çalıştığı da bir gerçektir. Özellikle bu kapsamda Irak’ın kuzeyi ile ilgili bir problem yaşanmamasını, bölgeden çekilmesi halinde dahi bu yapının muhafaza edilmesini ve yaşamasını hesapladığı anlaşılmaktadır.

ABD’nin dünya hâkimiyet politikasının önemli bir ayağı olan Büyük Ortadoğu Projesi’nin (BOP) gerçekleştirilmesinde, bölgede Türkiye’nin desteğine ihtiyaç duymaya devam ettiği, “Ilımlı İslam” anlayışını Türkiye odaklı olarak bölgeye yerleştirmek arzusunda olduğu bilinmektedir. Bu nedenle birlikte çalışmayı tercih ettiği Türkiye’deki mevcut yönetimi, daha fazla zor duruma düşürmenin kendi menfaatlerine uygun olmadığı kanaatine vardığı da söylenebilir. ABD Ulusal İstihbarat Konseyi’nin yayımladığı “Küresel Eğilimler 2025: Dönüşen Bir Dünya” başlıklı raporunda, diğer konuların yanında Türkiye’nin gelecekte daha az laik, daha az demokratik, buna karşılık daha fazla İslam bir görünümde olacağı belirtilmiştir (Gürsel, 2008). Bu tip raporlar, mevcut verilerden hareketle geleceğe yönelik beklentileri göstermekle birlikte, aynı zamanda görülmesi istenen durumu da yansıttığı düşünülmektedir.

ABD’nin Türkiye için düşündüğü “ılımlı İslam” anlayışının, yeni yönetim tarafından, değişim ve dönüşüm anlayışı çerçevesinde daha fazla demokrasi, daha fazla özgürlük, insan haklarına saygı gibi insan yaşamında daima ön planda tutulacak yaklaşımlarla ön plana çıkarılabileceği ve bunların da laiklik karşıtı hareketlerin kılıfı olarak kullanılması tehlikesini yaratabileceği göz önünde tutulmalıdır.

Bilindiği üzere Afganistan’da Taliban güçleri ile mücadele devam etmekte ve istikrar henüz sağlanamamış durumdadır. Bu konuda ABD, diğer NATO ülkeleri ile birlikte Türkiye’den de mücadelede daha fazla rol oynamasını talep etmektedir. Nitekim ABD Savunma Bakanı Robert Gates’in Milli Savunma Bakanı Vecdi Gönül’e bir mektup göndererek bu katkıyı istediği ve bunu Türkiye’ye yaptığı ziyarette de dile getirdiği anlaşılmaktadır. Mektupta, “Türkiye’nin Afganistan’a operasyonel birlikler göndermesi ve bu birliklerin ülkenin güney ve doğusunda ABD komutasındaki NATO birlikleriyle birlikte Taliban ve El-Kaide’ye karşı operasyonlara katılması istenmektedir. Eğer daha fazla kuvvet gönderilemeyecekse halen Afganistan’da görev yapan Türk askerlerinin görev talimatında değişiklik yapılıp kısıtlamaların kaldırılarak, Kabil bölgesi dışında da harekât yapma olanağının sağlanması” talep edilmektedir ( Hatta ISAF’ın komutasının bir kere daha üslenilmesinin talep edildiği de söylenmektedir. Bu konun da 5 Kasım’daki görüşme ve sonrasında, PKK ile müşterek mücadeleye karşılık doğrudan veya dolaylı olarak talep edilenler içinde yer aldığını dair düşüncelere rastlamak mümkündür.

ABD Başkanlığına seçilen Obama’nın Irak’tan kuvvet çekme, kuvvetlerin bir kısmını Afganistan’a aktarma ve NATO’nun Afganistan’da daha aktif görev yapmasını planlaması ve Gates’e yeni kabinede, rakip partiye ait olmasına rağmen aynı görevi vermesi, ABD’nin bu konudaki politika ve düşüncelerinin devam ettiğini göstermektedir.

Ayrıca ABD’nin oluşturmak istediği Füze Savunma Projesinin bir ayağının da Türkiye’de tesis edilebilmesi için bazı temaslar yapıldığı bilinmektedir. Bu konunun da talepler arasında yer alabileceği kıymetlendirilmektedir. ABD’nin tutum değişikliğine sebep olan konular arasında, ABD-İran gerginliğinde Türkiye’nin desteğini kazanmak olduğu da düşünülebilir.

Stratejik ortaklık yaklaşımı

ABD’nin Türkiye’ye PKK terörü ile mücadelede verdiği desteğin karşılığında yukarıda belirtilen beklentiler içine girdiği, hatta Türkiye tarafından bu konuda tavizler verildiği söylenebilir ve bu konuda daha önce de açıklandığı gibi çeşitli değerlendirmeler de yapılabilir. Hatta bunların büyük bir bölümü doğru da olabilir. Ancak burada önemli olan Türkiye’nin menfaatlerini gözetmek ve ABD’ye sağlanabilecek olanakların Türkiye’ye zarar getirmemesini, mümkün olduğunda “kazan-kazan” anlayışı çerçevesinde fayda getirmesini sağlamak, konuyu körü körüne stratejik ortaklık çerçevesine oturtmamaktır. Türkiye ile ABD, ne geçmişte stratejik ortak olmuştur, ne şimdi, ne de gelecekte olacaktır. Stratejik ortaklık demek, uluslararası ilişkilerde müşterek politika üretmek ve bunu birlikte uygulamaktır. Bunun için de geniş çapta müşterek menfaatlerin olması gerekir. ABD küresel politika uygulamakta, Türkiye ise bölgesel politikaları esas almaktadır. Bölgedeki ABD çıkarları ile Türkiye’nin çıkarları üstelik çatışmaktadır.

Örneğin; Irak’ın istikrarı Türkiye için de önemli olmasına rağmen Türkiye’nin önceliği, Irak’ta kendi toprak bütünlüğünü tehdit edecek bir durumun ortaya çıkmasını önlemektir. Bu sebeple, Türkiye için, Irak’ın toprak bütünlüğünü korumaktan daha önemli ve acil bir mesele bulunmamaktadır. Bölünmüş Irak, eğer ülkedeki tüm aktörleri memnun ederse istikrarlı olabilir. Fakat bu durum, Türkiye tarafından hoş karşılanmayacaktır. Benzer şekilde, birleşik bir Irak, istikrarsız olabilir ve komşularını tehdit edebilir; ama bu olasılık Türkiye tarafından, kendisi için ‘var oluş’ sorunu oluşturmadığı sürece kabul edilebilir (Aydın, 2008: 73).

Stratejik ortaklığa örnek olarak ABD-İngiltere, ABD-İsrail ve kısmen ABD-Kanada stratejik ortaklığını gösterebiliriz. Bizim ABD ile olan ilişkilerimiz, NATO ve ikili anlaşmalarla “Müttefiklik” anlayışı çerçevesindedir. Bu müttefiklik ilişkisini stratejik kapsamda düşünmek de mümkündür. Müttefiklik ve özellikle stratejik müttefiklik ilişkileri karşılıklı menfaate, al-ver ilişkisine dayanır. Müşterek menfaatleri ve karşılıklı olarak birbirinin menfaatine zarar vermeyen konuları kapsar. Bu nedenle PKK terörü ile mücadelede ABD’nin verdiği ve vereceği desteği bu anlayışla ele almakta yarar görülmektedir. ABD’nin bu ilişkiyi hep tek taraflı ve kendi menfaatine yönelik olarak düşündüğü hatırda tutulmalıdır. Bu nedenle tüm ilişkilerde ve özellikle güvenliğimizi ilgilendiren yaklaşımlarda, ABD’ye düşüncesizce güvenmenin birçok mahsur yarattığını geçmişte yaşanan olaylar göstermiştir.


İran ve Türkiye’nin tarih boyunca çok büyük düşmanlıklar içinde olmamakla birlikte, bölgede etkinlik sağlayabilmek için birbirleri ile sürekli rekabet içinde olduğunu görmekteyiz. Bu nedenle zaman zaman gerginlikler yaşandığına şahit olmaktayız. İran’ın, Türkiye’yi zayıf duruma düşürmek için terörü desteklediğini, rejimini muhafaza etmek ve yaymak için ihraç politikası uyguladığını yakın geçmişte yaşadık.

Ancak İran son yıllarda Türkiye ile yakınlaşma politikası uygulamakta, siyasi, askeri ve ekonomik alanda ilişkileri geliştirmek istemektedir. İran’ın hem kendi topraklarında, hem de sınırın Irak tarafında, PKK terör örgütünün uzantısı olan PEJAK terör örgütü ile mücadeleye giriştiği, teröre karşı Türkiye ile bir iletişim içinde olduğu gözlemlenmektedir. Bu yakınlaşmayı, üzerindeki ABD baskısı nedeniyle Türkiye’nin desteğini kazanmak istemesi, aynı zamanda Irak’ın kuzeyindeki Kürt bölgesi oluşumunun ve bölgede gelişmekte olan Kürtçülük hareketinin Büyük Kürdistan beklentisi ile kendisine de tehdit olacağı düşünceleri ile gerçekleştirdiği değerlendirilmektedir. Türkiye’nin de iyi komşuluk münasebetleri, güvenlik ve ekonomik menfaatleri çerçevesinde bu yakınlaşmaya cevap verdiğini, ancak bunu güven sorunu nedeniyle ölçülü tuttuğunu söylemek mümkündür.

Ancak İran’ın bu mücadeleyi, ABD’nin PEJAK üzerinden İran’a karşı yürüttüğü “Vekâleten Savaş’tan” dolayı ABD’ye karşı yaptığını da göz ardı etmemek gerekir. Ayrıca İran, bölücü terör örgütü PKK’nın ve Irak’ın kuzeyindeki yapının Türkiye’ye verdiği rahatsızlık ve bu konulardaki ABD desteğinin, ABD-Türkiye ilişkilerini zedelediğini ve Türkiye’yi ABD’den uzaklaştırdığını görmekte, bu gelişmelerin Türkiye’yi kendisine yakınlaştıracağını hesaplamaktadır. İran, ABD ile olan anlaşmazlıkta Türkiye’nin desteğini aramaktadır. ABD de, Türkiye’nin olası bir müdahalede veya müdahale olmasa dahi gerginlik safhasında, kendi istediği istikamette hareket etmesini, Batı Kulübü içinde kalmasını ve İran ile olan ilişkilerini sınırlamasını arzu etmektedir (Kuloğlu, 2007). Bu nedenle İran’ın; PKK ile mücadelede Türkiye ile yapmakta olduğu anlaşılan işbirliği ve koordinasyonu belli bir noktaya kadar götüreceği, PKK terörünün sona ermesinin, Türkiye’yi İran’dan yeniden uzaklaştırıp, ABD’ye yaklaştıracağı kaygısıyla sınırlı ve kontrollü tutacağı değerlendirilmektedir.

ABD’nin İran ile ilgili yeni politikasında İran’a karşı bir açılım öngörülmektedir. Bu açılımla birlikte alt seviyeden başlayıp, gelişecek duruma göre üst seviyelere çıkabilecek diplomatik temasları gerçekleştirecekleri ve buna bağlı olarak da diğer sahalarda görüşmeler yapabilecekleri ifade edilmektedir. Bu açılımların olumlu sonuçlanmaması halinde, uluslararası topluma ve BM’ye, ABD’nin iyi niyetle elinden geleni yaptığını, ancak sonuç almanın mümkün olamadığını göstererek İran’a karşı yaptırımlar uygulama ve uygulatmayı düşündükleri, sonuçta müdahaleye kadar giden bir yolu takip edecekleri söylenmektedir.[1] Diğer taraftan nükleer bir İran’ın bölgesel etkinliği ve inisiyatifi doğal olarak ele geçireceği ve Türkiye’nin etkinliğini sınırlayacağı, tehdit algılamasında değişikliklere sebep olabileceği de dikkate alınmalıdır.


PKK ile aralıksız olarak sürdürülen mücadele, başlangıç bölümünde yaşanan gelişmelerin ardından hükümetin TSK’ya sınır ötesi harekât yetkisini vermesini müteakip, 16 Aralık 2007 tarihinden itibaren sınır içinde yapılan operasyonlarla birlikte sınır ötesi hava operasyonları ile de devam ettirilmiştir. Mevsim şartları nedeniyle ve ABD ile bu konuda mutabakat sağlanamadığı düşüncesi ile sınır ötesi operasyonun yapılamayacağı beklentisi hâkimken, aralıklarla yapılan hava operasyonlarının ardından beklenmedik bir şekilde ve baskın tarzında bir kara operasyonu da gerçekleştirilmiştir.

Özellikle hava operasyonlarının, PKK’nın lojistik, komuta kontrol ve muhabere tesislerinde etkili hasarlara sebep olduğu anlaşılmaktadır. Kara operasyonu ile de bu etki derinleştirilmiş, PKK’ya zayiat verdirilmiş ve üzerinde baskı oluşturulmuştur. Aslında terör örgütünün haberleşme, malzeme depoları ve terör eylemlerini planladıkları yerler için bu ifadelerin kullanılması mahsurlu gibi görülebilir. Ancak PKK terör örgütü, Irak’ın kuzeyinde kendisini o kadar güvende hissetmiş, o kadar rahat bir şekilde finans, lojistik ve insan kaynağı desteği almış, o kadar elverişli bir ortamda eğitim yapmış, organize olmuş, terör eylemleri için planlama yapmış ki, artık bir terör örgütünün sahip olması gereken olanakların çok üstüne çıkarak düzenli orduların sahip olabileceği imkânlara sahip olmuştur. Bu nedenle yukarıda ifade edilen tabirlerin, gelinen durumun vahametinin anlaşılması açısından kullanıldığını bilmekte yarar bulunmaktadır. Tabii bu gelinen aşamada, ABD’nin duyarsız kalmasının, Türkiye’nin sınır ötesi operasyonunu arzu etmediğini defalarca söylemesinin etkisi büyüktür. Irak’ın kuzeyindeki yönetimin PKK’ya verdiği desteğin ve örgüte sağladığı himayenin de bunda etkisi olmuştur.

Sınır ötesi hava operasyonları ve uzun menzilli silahlarla hedeflerin etki altına alınmasının ardından yapılan kara operasyonu; mevsim şartları, planlama, teknolojik imkân ve buna olan hâkimiyet, malzeme ve teçhizatın uygun kullanımı, koordinasyon, eğitim yeteneği, dayanıklılık, azim, irade ve cesaret açısından askeri okullarda ve akademilerde ders olarak okutulabilecek düzeyde olağanüstü başarılıdır. Derin karda ve şiddetli soğuklarda uygulanan muharebe teknikleri, gece icra edilen uçarbirlik harekâtı ve bu harekâta hava, taarruz helikopterleri ve topçu ile sağlanan ateş desteği ve harekâtın devamındaki lojistik destek son derece koordineli ve başarılı olarak gerçekleştirilmiştir. Gerçekleştirilen harekâttaki üstün planlama ve birliklerin uygulamadaki üstün kabiliyetinin yanında, planlanan zamanda icra edilen çekilme harekâtı da son derece senkronize ve başarılı olmuştur. Çekilmede esas, düşmana hiçbir emare vermeden ve birlikleri zafiyete düşürmeden harekât icra etmektir. Ayrıca taktik alandaki çekilme harekâtının strateji ve politika ile uyumlu yapılması da önemlidir. Bu uygulama da ders mahiyetindedir. Çekilme, bölgeden çekilme ile ilgili değil, sadece bu sınırlı harekât ile ilgili bir durumdur.

Harekâtın maksadının; PKK terör örgütünün etkisiz hale getirilmesi, alt yapısının bozulması, Irak’ın kuzeyinin örgüt için sürekli ve güvenli bir bölge olmaktan çıkarılması olarak belirtilmiştir. Bugüne kadar yapılan operasyonlarla bu maksadın gerçekleştirilmesinde önemli adımlar atıldığı görülmektedir. Örgütün başarı ümidinin, mücadeleye devam etme azim ve iradesinin zayıfladığı müşahede edilmekte, yer yer çözülmelerin başladığına şahit olunmaktadır.

Ancak ne kadar zayıflarsa zayıflasın örgütün, bir terör örgütü olması özelliğinden dolayı illegal olduğu, sürekli saklandığı, kendi istediği yerde, zamanda ve tarzda eylem yapabilme inisiyatifine sahip olduğu unutulmamalıdır. Ayakta kalmasının eylem yapmasına bağlı olduğu dikkate alınmalıdır. Yer yer yaptığı ve yapacağı eylemlerin, onun çok güçlü olduğu anlamına gelmemesi gerektiği, onunla mücadelede şehit vermenin de gazi olmanın da işin tabiatında olduğu bilinmelidir. Yapılan eylemleri onun başarısı imiş gibi göstermek ve TSK’nın itibarını zedelemeye çalışmak işbirlikçilik olarak nitelendirilmelidir.

PKK terör örgütü ile mücadeleye bundan sonra, elde edilecek istihbarata göre ve duyulacak ihtiyaca göre, sınırlarımız içinde olduğu gibi sınır ötesinde de hava ve kara operasyonları şeklinde devam edilmesi beklenmektedir. Sınır ötesi kara operasyonlarının da çoğunlukla küçük birliklerle uçarbirlik harekâtı şeklinde gerçekleştirilecek bir seri nokta operasyonları olarak uygulanacağı değerlendirilmektedir. Ayrıca, örgütü etkisiz hale getirmek ve askeri alanda mağlup etmek, başarı ümitlerini yok etmek için yeri ve zamanı geldiğinde, ABD ile düzeldiği varsayılan müttefiklik ilişkileri çerçevesinde fırsatları da iyi değerlendirerek yapılacak kapsamlı bir kara harekâtı ve bunun devamının getirilmesi de gerekli görülebilir. Bu harekât hem PKK’nın daha da etkisiz hale getirilmesine imkân yaratacak, hem de Irak’ın kuzeyindeki yönetimin siyasi gücünü biraz daha aşağıya çekerek tehdit oluşturma olanağını zayıflatacak ve güçlü yönetim sürecini kesintiye uğratacaktır. Bu konuda duyulacak ihtiyaç, hiçbir düşünce ile ertelenmemeli veya bundan vazgeçilmemelidir. Örgüt üzerinde oluşturulan bu baskı devam ettirilmeli, yakalanan ivme sürdürülmelidir. Bu konuda gerektiğinde ABD’ye rağmen inisiyatif kullanmaktan çekinilmemelidir. Çünkü bu konu, Türkiye’nin meşru müdafaa hakkını kullanması anlamını taşır.


Operasyon uygulamaları, uluslararası alanda Türkiye’nin hem siyasi, hem de askeri açıdan güçlü bir bölge devleti olduğunun bir göstergesi olarak algılanmıştır. TSK’nın elinde bulunan imkânların üstünlüğünün ve bunları kullanmadaki maharetinin, eğitim düzeyinin, mücadele azim ve iradesinin dosta güven, düşmana korku verdiği görülmüştür. Operasyonların, PKK terör örgütünün yeniden güç kazanıp, silahlı güç sayısını 10.000’e kadar arttırma ve yeni eylemler yapma imkânını ortadan kaldırdığı öğrenilmiştir.

Örgütün güçlenmesinin aksine güç kaybetmesine, alt yapısının bozulmasına, Irak’ın kuzeyinin artık kendileri için güvenli bir bölge olmadığı kanaatinin oluşmasına sebep olmuştur. Örgütün zayıflamasının yanında, örgüt içi liderlik mücadelesi ve birbirini suçlamalara varan bir yolun açılması sürecinin başladığı görülmüştür. Bazı çözülmelerin olduğu da gözlemlenmiştir. Sınır ötesi operasyonlar, Türkiye’nin ABD yönetimindeki Irak’a operasyon düzenleyemeyeceği, özelliklede kara harekâtı yapamayacağı düşüncelerinin kırılmasına, sürdürülen menfi propagandanın da sona erdirilmesine imkân yaratmıştır (Balbay, 10 Mart 2008). Barzani yönetiminin kendi bölgesindeki ve Türkiye’deki siyasi etkinliği zayıflamıştır.


TSK’nın gerçekleştirdiği kara operasyonu bilindiği üzere sekiz gün kadar sürmüş ve ardından birlikler geri çekilmiştir. Bazı çevreler tarafından, bu harekâtın devam ettirilmesi imkânının bulunduğu ve PKK terör örgütünün tamamen etkisiz hale getirilmesine kadar sürdürülmesi gerektiği, çekilmenin ABD istek ve baskısı ile icra edildiği ifade edilerek hem yönetim, hem de TSK bu konuda ileri düzeylere varacak tarzda tenkit edilmiştir. Özellikle TSK tarafından yapılan açıklamalarda, harekâtın bu şekilde planlandığı ve planın gereği olarak çekilmenin gerçekleştirildiği, ABD’nin bu konuda bir baskısının söz konusu olmadığı ısrarla belirtilmiştir.

Derin karda ve şiddetli soğuklarda uygulanan muharebe teknikleri vardır. Birliklerin bu ortamda muharebe edebilmesi için uygun teçhizat, malzeme ve eğitime sahip olması bir zarurettir. TSK da bu şartlarda muharebe ettiğini ve edebileceğini ispatlamıştır. Derin karda ve şiddetli soğuklarda sınır ötesinde terörle ve teröristle mücadele konusunda dünyada bir uygulama olmadığı gibi, bu konuda bilgi ve tecrübe de mevcut değildir. Bu nedenle TSK’nın sınır ötesinde gerçekleştirdiği harekâtın zorluğunu, harekâtın örgüt üzerinde yarattığı baskın tesiri ve şaşkınlığı ve bu zor şartlar altında elde ettiği başarıyı görmemezlikten gelerek tenkitte bulunmak, TSK’da kırgınlık yaratmış, harekâtta verilen şehitlere saygısızlık olarak algılanmış ve bunlar mücadele kararlığını zedeleyici davranışlar olarak nitelendirilmiştir. Bu harekât arzu edilmeyen şekilde bir siyasi malzeme olarak kullanılmak istenmiştir.

İç siyasetteki bu talihsiz yaklaşımlar, maalesef ülkenin hem dış itibarını zedelemekte, elde edilen askeri başarının siyasi kazanıma dönüştürülmesini engellemekte ve TSK’nın yaptığı mücadeleye zarar vermektedir. Bu yaklaşımlardan ve düşüncelerden süratle uzaklaşılması ve bu konuda bir daha polemiğe girilmemesi önem arz etmektedir.


ABD BOP’un gerçekleştirilmesi maksadı ile Afganistan’a askeri harekât gerçekleştirmiş ve buradaki mevcudiyeti ile Orta Asya’da etkili olmayı planlamış, Kafkasya’da renkli devrimler yaptırarak bu bölgeyi kontrol edeceğini düşünmüş, Irak’a müdahale ederek de Ortadoğu’da hâkimiyet kuracağını hesaplamıştır. Ancak Afganistan’da henüz tam bir istikrar sağlanamamış, hatta bu durumun NATO’nun geleceğini ilgilendirdiği de ifade edilmiş, NATO üyelerinin katkılarını arttırmaları talep edilmiştir (Milliyet, 11 Şubat 2008).

Irak’a müdahale ile İran ve Suriye üzerinde kurulması düşünülen baskı ise, ABD’nin Irak’ta istediği sonuca ulaşamaması nedeni ile gerçekleşememiştir. ABD, iç politikanın da etkisi ile Irak’ta güç azaltma durumu ile karşı karşıya gelmiştir. ABD’nin Irak’tan askeri kuvvetlerinin büyük bir kısmını çekmesi halinde dahi, Irak’ın kuzeyinden vazgeçmesinin pek mümkün olamayacağı düşünülmektedir. ABD ile Irak arasında varılan güvenlik anlaşmasına göre ABD kuvvetlerinin 2011 sonuna kadar Irak’tan çekilmesi öngörülmektedir. Ancak bu durum ABD’nin Irak’ta etkinliğini sona erdireceği şeklinde algılanmamalı, Irak’ın kuzeyindeki düşüncelerinden vazgeçeceği anlamında hiç düşünülmemelidir.

ABD çekilirken kuzeye yaslanabileceği dikkate alınmalıdır. Irak’ın kuzeyi, ABD açısından, sadece yüksek kalitede ve zengin petrol kaynaklarına sahip olmasının ötesinde stratejik öneme sahip bir bölge olarak nitelendirilmektedir. Çünkü bu bölge, İran’ı, Irak’ı, Suriye’yi ve Türkiye’yi doğrudan ve diğer Ortadoğu ülkelerini de dolaylı olarak etki altına alma özelliğine sahip, Doğu Akdeniz ile birlikte bölge üzerinde kontrol sağlamaya imkân veren bir özelliğe sahiptir. İsrail’in güvenliği açısından tampon oluşturacak durumdadır.

Suriye ile İran’ın arasında işbirliğine ve birbirini desteklemeye engel olabilecek niteliktedir. Bu nedenlerle Irak’ın kuzeyi, ABD tarafından vazgeçilemeyecek bir bölge olarak görülmekte, bölgede kurulacak ABD hâkimiyetindeki bir yönetim ve bölgede geliştirilecek üslerin, ABD etkinliğine hizmet edeceği hesaplanmaktadır. ABD’nin Irak ve kuzeyi ile ilgili politikasını bu çerçevede mütalâa etmekte fayda görülmektedir. Ancak bu politikanın Türkiye’nin aleyhine oluşmaması için de dikkatli olunmalı, böyle bir duruma müsamaha gösterilmemeli ve müsaade edilmemelidir.


ABD’nin Irak’ta hâkim güç olduğu ve bu bölgede yapılacak her türlü girişimin kendi inisiyatifiyle ve bilgisi dahilinde yapılmasını arzu ettiği bir gerçektir. Büyük Ortadoğu Projesi (BOP) geçerliliğini muhafaza etmektedir. ABD, Türkiye’yi bu projede kullanmak istemekte ve hatta bu projenin bir parçası olarak görmektedir. ABD’nin “ılımlı İslam” anlayışını Türkiye’ye yerleştirme çabası içinde olduğu, ayrıca ABD’de barındırdığı bir cemaat lideri vasıtasıyla Türkiye’ye ve bölgeye etki etmeye çalıştığı, aslında bir aldatmaca olan “Medeniyetler İttifakı Projesi”ne Türkiye’yi de ortak ederek bu açılımı güçlendirmeyi düşündüğü değerlendirilmektedir. Türkiye’deki yönetim de buna uyum sağlamaktadır. Irak’ın ve özellikle Irak’ın kuzeyinin ABD açısından stratejik öneme sahip olduğu da bilinmektedir.

AB’nin de, Türkiye’nin AB giriş sürecindeki aşırı hevesinden istifade ile birtakım siyasi isteklerde ve yaptırımlarda bulunduğu, bunların başında da Türkiye’deki Kürt kökenli vatandaşlarımız olmak üzere başlıca etnik nüfusa kolektif haklar tanınması ve bunların azınlık olarak kabul edilmesi yönünde baskı yaptığı bilinmektedir. ABD’nin bölge kontrolünde etkili olabilmesi için bir Kürdistan projesinin bulunduğu ve bunu gerçekleştirebilmek için, Irak, Irak’ın kuzeyindeki yerel yönetim, PKK ve Türkiye’deki iç siyaset arasında bir denge kurmayı ve buna AB’nin de katkı sağlamasını planladığı değerlendirilmektedir.

Bu plan gereği PKK’nın uzun bir süre Türkiye’yi yıpratmasına göz yumduğu, PKK’yı bölgede kullanabilmek amacıyla dolaylı olarak desteklediği, Türkiye olan ilişkiler kopma noktasına geldiğinde bir manevra ile PKK’yı müşterek düşman ilan ederek Türkiye’nin mücadelesine bir müddet için destek verdiği kıymetlendirilmektedir. Bu mücadelenin ardından Türkiye’nin PKK ile siyasi alanda bir çözüme gitmesi gerektiği konusunda yaklaşımlarda bulunduğu görülmektedir. Nitekim her ne kadar Beyaz Saray Sözcüsü tarafından düzeltme yoluna gidilmişse de, Irak’taki Çok Uluslu Kuvvetler Komutan Yardımcısı ve Merkezi Kuvvetler Komutanının, PKK ile diyalog ve uzlaşma gerektiği yönündeki açıklamaları bunun bir göstergesidir (Milliyet, 07 Mart 2008). Güvenlik başka bir ülkeye ve organizasyona devredilemeyecek kadar önemli, hatta hayati bir konudur. Bu konuda ABD dahil hiçbir ülke ve organizasyonun telkin ve isteklerine itibar edilmemeli, ilgi gösterilmemelidir.

TSK’nın Irak’ın kuzeyine PKK terör örgütüne yönelik yaptığı kara operasyonunu, ABD’nin isteğini dikkate alarak aniden sona erdirdiği şeklindeki algılamanın, ABD’nin yukarıda ifade edilen denge politikasının bir parçası dahilinde kasıtlı olarak yaptığı da düşünülmelidir. ABD politikası gereği Kürtleri müttefik olarak görmüş ve Irak’ın kuzeyindeki yapının güçlenmesini sağlamıştır. Türkiye’nin PKK ile mücadele kapsamında Irak’ın kuzeyine yaptığı harekât, yerel yönetimin politik gücünü aşağıya çektiği, sözde olan egemenliğini ihlal ettiği ve dava birlikteliğinde olduğu PKK’yı hedef aldığı için Kürtleri gücendirmiştir.

ABD’nin, Kürtlerin gönlünü almak için Türkiye’nin ABD’nin kontrolünde harekâtı başlattığı ve sona erdirilmesinin de kendi kontrolünde olduğunu göstermek için, harekâtın sona erdirilmesine yakın bir zamanda bu yönde ifadelerde bulunduğu düşünülmektedir. TSK’nın Irak’ın kuzeyine yaptığı her operasyondan, sağlanan mutabakat gereği ABD bilgilendirilmektedir. Bu nedenle ABD’nin, sınır ötesi operasyonun TSK tarafından ne zaman sona erdirileceği konusunda bilgi sahibi olduğu, ancak PKK’ya karşı yürütülen operasyonda Türkiye’ye verdiği destek ile Bağdat ve Erbil yönetimlerinin gönlünü alma noktasında bir denge sağlamak için böyle bir intiba yaratma yoluna gittiği değerlendirilmektedir.

Irak’ın kuzeyindeki Barzani yönetiminin önce Irak’ın kuzeyinde bağımsız bir Kürt Devleti kurmayı, buna paralel olarak Türkiye’nin güneydoğusundaki ayrılıkçı hareketleri destekleyerek ideallerinde olan sözde Büyük Kürdistan’ın kuzey ayağını oluşturmayı, daha sonrada doğu ve batı ayaklarını bu yapıya monte etmeyi hedeflediği bilinmektedir. Yönetim, bunun imkânlara ve zamana bağlı olduğunu söylemekten de geri kalmamaktadır. Bu gerçekten hareketle Talabani, Barzani, ve PKK’ın bir bütünün parçaları, onları birleştiren dış gücün ise ABD ve AB olduğunu söylemek mümkündür. Bu nedenle Talabani’nin Türkiye’yi ziyareti, Bağdat, Erbil, PKK, Türkiye’deki bölücü siyaset temsilcileri ve ABD tarafından olumlu karşılanmıştır (Manisalı, 10 Mart 2008). Ayrıca ABD Başkan Yardımcısı Cheney’in, Türkiye ziyaretinden hemen önce Erbil’i ziyareti ve yönetime verdiği desteği de hesaba katmak gerekir. Erbil’de coşkulu bir şekilde karşılanan Cheney’in, “ABD ile Kürtler arasında 1991 Körfez Savaşı’yla birlikte uçuşa yasak bölgenin hayata geçirildiği dönemde özel bir dostluk başladı. Bugün de ABD ve Irak arasındaki yeni stratejik ilişkiler oluşturulmasında ve önemli federal yasaların geçirilmesi konusunda “Sayın Barzani’nin liderliğine güveniyoruz” şeklindeki beyanı dikkat çekicidir (Vatan, 19 Mart 2008).

ABD’nin, Türkiye’nin Güneydoğusu ile Irak’ın kuzeyi arasında ekonomik ilişkileri yoğunlaştırarak tek bir ekonomik bölge oluşturma arzusunda olduğu ve bu konuya çaba sarf ettiği bilinmektedir. ABD Büyükelçiliği ve özellikle Adana Konsolosu’nun güneydoğudaki çeşitli girişimlerini ve bu bölgedeki kurum, kuruluş ve faaliyetleri Barzani’ye monte etme girişimleri de dikkate alınmalıdır (Akbaş, 2007).

Diğer taraftan Türkiye’deki yönetim tarafından önce ABD Savunma Bakanı Gates’e, daha sonra da kamuoyuna “Kürt Paketi” adı altında bir takım projeler açıklanmıştır. Bunun önce Türkiye’de bilinmesi ve tartışılması gerekirken, sanki hesap veriyormuş, ABD’nin siyasi açılım isteği yerine getiriliyormuş gibi öncelikle ABD Savunma Bakanı’na açıklanmasından endişe duyulmuştur (Milliyet, 07 Mart 2008). Bu ve buna benzer diğer uygulamalar, Türkiye’deki yönetimin, ABD ve AB’ye, özellikle ABD’ye bağlı olarak hareket ettiği hissini güçlendirmektedir.

Gelişen olaylar sonucunda Türkiye, Irak’ın kuzeyindeki yönetimle resmi sayılabilecek, en azından yarı resmi düzeyde iletişim kurmaya başlamıştır. Bu durum yerel yönetime politik güç kazandırmıştır. ABD’nin başkan seviyesinde yerel yönetim liderini Beyaz Saray’a kabul etmesi ve resmi görüşmeler yapması bu gücü daha da arttırmıştır. Obama’nın ABD Başkanı olarak seçilmesinin, bu konuda yeni bir gelişmeyi de beraberinde getirebileceği değerlendirilmektedir.

Obama seçim vaatleri içinde en kısa zamanda Irak’tan askeri gücünü çekeceğini, Afganistan konusuna önem vereceğini, NATO’yu ön plana çıkaracağını ifade etmiştir. ABD’nin askeri gücünü Irak’tan çekeceğini belirtmesi, Irak’ın kuzeyindeki yönetimde, Türkiye tehdidinin artacağı, dolayısı ile devletleşme politikasının zayıflayabileceği telaşını yaratmıştır. Nitekim yeni onaylanarak yürürlüğe giren ABD ile Irak arasındaki güvenlik anlaşması sonucunda, ABD askerlerinin 2011 yılı sonuna kadar Irak’tan çekilmesi söz konusudur. Bu nedenle yerel yönetim, kendilerini ilgilendiren bu konuda, ABD’nin Türkiye üzerindeki baskısını arttırmasını talep edebilir.

ABD de bölgeden çekilirken, Irak ve petrolü üzerindeki menfaatlerini korumak maksadıyla, kendisine müzahir olarak gördüğü Irak’ın kuzeyindeki yapının güçlenmesi yönünde hareket edebilir. Diğer taraftan yine güvenlik anlaşması gereği Irak hava sahasının kontrolü Irak’ın denetimine geçecektir. PKK ile mücadele ekseninde ABD ile sürdürülen mutabakata göre, TSK’ya ihtiyaç duyduğunda Irak hava sahasını açması ve kara çatışma kurallarını uygulaması konusunun Irak tarafından devam ettirilmesi konusu da önem kazanmaktadır. Bu konudaki muhtemel gelişmeleri önceden değerlendirip, tedbir almakta yarar görülmektedir.


Türkiye’nin resmi devlet politikası, Irak’ın siyasi bütünlük içinde toprak bütünlüğüdür. ABD’nin Irak’a müdahalesinden sonra çeşitli kesimler tarafından dile getirilen Irak’ın parçalanma düşüncelerine ve bu konuda gelişen olaylara rağmen bu politikada genel anlamda bir değişiklik olmamıştır. Ancak Irak’ın kuzeyindeki yönetimin, gittikçe devletleşme yolunda attığı adımları da görmezlikten gelmek mümkün değildir. Kuzeydeki yapının ABD tarafından himaye edilmesi sonucunda güçlenen otonom yapının, en azından bu konumunu muhafaza etmekle, devletleşme arasında gidip geldiğini söylemek mümkündür.

Kerkük merkezli Kürdistan hesapları yapan Mesud Barzani, Irak’a komşu ülkeler üzerinde operasyonlar yaparak hareket sahasını genişletmek istemektedir. Bu hesapların başında da Türkiye gelmektedir. Türkiye üzerinde geçmişte bir tabanı olan Barzani farklı alanlar üzerinden Türkiye’ye karşı operasyonlar uygulamaktadır. Bu operasyonları; siyasi, ekonomik, nüfuz ve dini faaliyet alanlarında sürdürmektedir. Barzani’nin hedefi, önce Irak’ta federal devlet çerçevesinde federe Kürdistan, sonra Irak’ın parçalanması ile Irak’ın kuzeyinde bağımsız Kürdistan ve devamında Türkiye, Suriye ve İran’ın parçalanması ile oluşacak sözde Büyük Kürdistan’dır (Akbaş, 2007). Bu nedenle kuzeydeki yapının güçlenmesi ve devamında bağımsız bir devlete dönüşmesi Türkiye açısından tehdittir.

Sözde Büyük Kürdistan’ın güney ayağını oluşturacak bu yapının, ABD desteğini devam ettirerek Türkiye’deki ayrılıkçı Kürtçü hareketlerini siyasi, askeri ve sosyolojik olarak desteklemesi ve etkilemesi tehlikesi her zaman için mevcuttur. Hatta bu tehdidi yarı bağımsız sayılabilecek konfederasyon yapısı içinde güçlü bir yönetim olarak oluşturması da söz konusudur. Bu nedenlerle kuzeydeki yapının güçlenmesini önleyecek, ona bu imkânı vermeyecek politikalar üretilmesi ve uygulanması Türkiye açısından bir zarurettir. ABD’nin, Türkiye’nin bu yönetim ile barışık olarak yaşama niyet ve girişimlerine itibar etmemek güvenliğimiz açısından önem arz etmektedir.

Ancak son birkaç yıldır, devletin dış politikaya ilişkin açıklamalarında, Irak’ın kuzeyinde oluşacak bağımsız bir devletin veya güçlü bir otonom yönetimin, Türkiye için tehdit teşkil ettiğine ve buna engel olunması gerektiğine dair bir ifadeye rastlanmamıştır. Siyasi, askeri ve ekonomik uygulamalarda da böyle bir politikanın gerektirdiği tedbirlerin alındığı da görülmemiştir. Aksine, sanki federatif bir yapıya razı olmuşuz gibi hareket edilmekte, ticaret yapıyoruz diye bu yönetim ekonomik olarak desteklenmekte, ABD ile görüş ayrılığına düşeriz diye de siyasi ve askeri açıdan herhangi bir yaptırım düşünülmemektedir. Bu nedenle devlet kurumları arasında bazı görüş ayrılıkları oluşmakta, ancak dış politika hükümet tarafından yönetildiğinden, kurumlar arasında çatlak görülmesinin menfaatlerimize uygun olmayacağı düşüncesi ile şimdilik mutabakat varmış gibi hareket edilmektedir.

Bu konudaki politikamız, gerçeklere ve menfaatlerimize uygun olmayıp, uygulanabilme olanağı bulunan bir görünüm de arz etmemekte, bu konuda netlik bulunmamaktadır. Duruma göre reaktif (tepkisel) ve değişken politikalar uygulanmaktadır. Politikaların sık değiştirilmesi hatadır. Hatta stratejilerde dahi uygulama esnasında değişiklik yapmak zafiyet yaratabilir. Ancak taktiklerde değişiklikler yapılabilir. Bu gerçeğin bilinmesinde ve zikzaklar çizen politikalara son verilmesinde, jeopolitik konumumuz ve gücümüzle orantılı politika tespit edilmesinde, tespit edilen politikanın da reaktif değil, kararlılıkla ve proaktif (ön alıcı) bir şekilde uygulanmasında fayda görülmektedir.

Türkiye’nin kabul ettiği durum ve politikası, hatta uluslararası ilişkilerin doğası gereği, ülkeler arasındaki münasebetler devletten devlete yapılır. Ancak gerek ABD gerek Irak’ın merkezi yönetimi ve gerekse doğal olarak Irak’ın kuzeyindeki yönetim, Türkiye’nin “Irak Kürdistan’ı” olarak nitelendirilen yönetimi muhatap almasını ve bu yönetimin bağımsız bir yapı gibi kabul edilmesini istemektedir. Türkiye ABD’nin telkinleri, PKK ile mücadelede sağlanan mutabakat ve Irak’ın kuzeyi ile kurulan ticari bağ sonucunda, Irak’ın kuzeyindeki yapıyı muhatap alarak görüşme süreci içine girmiş ve sonuçlarını göremeyecek kadar hatalı bir tutum sergilemeye başlamıştır. Son zamanlarda yetkililerce, Irak’ın kuzeyindeki yönetim ile resmi ve yarı resmi görüşmelere başlanmıştır. Bunun devam ettirileceği anlaşılmaktadır. Bu durum, devlet politikalarından sapmalar olduğunu göstermektedir. Uygulamaya geçirilen yeni politikanın Türkiye’nin menfaatlerine uygun olmadığı değerlendirilmektedir. Medyanın ve sivil toplum örgütlerinin konuyu gündeme taşıması, devletin bütün unsurlarının bu konuyu düzeltmek için harekete geçmesi ülke çıkarları açısından elzem görülmektedir.


PKK, etnik esaslı bölücülüğü, uygulamadaki tabiri ile Kürtçülüğü esas alan, bunu terör yolu ile gündeme getiren, Türkiye’nin devleti ve ülkesi ile bölünmez bütünlüğüne kasteden bir terör örgütüdür. Ülke için tehdittir. Mutlaka bu tehdidin bertaraf edilmesi gerekir. Bu konuda gerek yurtiçinde, gerekse sınır ötesinde TSK’nın örgütle mücadelesi devam etmektedir. Ancak, sadece güvenlik güçlerinin mücadelesi, maalesef uluslararası ortamda destek gören bu örgütle mücadeleye yetmemektedir. Örgütün yurt dışından aldığı politik, sosyal, medya, finans ve lojistik desteğin kesilmesi, mücadelenin devletin bütün organları tarafından koordineli bir şekilde ve halkın desteğini almış olarak yapılması önem arz etmektedir. Örgütün yurt içinde bölücü siyaset yapanlar tarafından desteklendiği ve ülkede bir taban yaratmaya çalıştığı da bir gerçektir.

PKK terör örgütü, Türkiye’ye yönelik terör faaliyetlerini Irak’ın kuzeyinden aldığı destekle yürütmektedir. Örgüt için bu bölge, başlangıç bölümünde de belirtildiği üzere Irak’ın ABD tarafından işgalinden sonra güvenli bir coğrafya haline gelmiştir. Kuzeydeki yönetim, kendi politik amaçlarına uygun olduğu için bu örgütü doğrudan ve dolaylı olarak desteklemekte ve himaye etmektedir. Diğer taraftan da kuzeydeki yönetim ABD tarafından desteklenmekte ve muhafaza edilmektedir. Ancak bu yönetimin güçlenmesinin Türkiye’ye tehdit oluşturduğu da bir gerçektir. Bu nedenle Irak’ın kuzeyine, PKK terör örgütünü etkisiz hale getirmek için yapılan her askeri harekât, bu yönetimde rahatsızlık yaratmaktadır. Çünkü yapılan operasyonlar kendisine karşı olmasa dahi, kendi davasını ve olmayan, fakat iddia ettiği egemenliğini zayıflatmaktadır. Bölgede ABD olduğu ve Irak’ın kuzeyindeki yönetimi desteklediği sürece Türkiye’nin kendisine tehdit olarak gördüğü bu yönetime ve bölgeye karşı doğrudan bir harekât icra etmesi imkânsız değil, ama sıkıntılı bir durum olarak görülmektedir.

Irak Cumhurbaşkanı Talabani Türkiye’ye yaptığı ziyarette gazeteciler ile de bir sohbet toplantısı yapmıştır. Bu toplantıda dikkat çeken nokta, Celal Talabani’nin sık sık Mesut Barzani’yi kollayan, onunla Türkiye arasındaki işbirliğinin güçlendirilmesini telkin eden tutum ve sözleridir (Cemal, 09 Mart 2008). Burada PKK ile mücadelede işbirliğinde adres olarak Irak’ın kuzeyindeki yönetim gösterilmektedir. Türkiye muhatap olarak Irak Devletini almakta, Irak’ın Devlet Başkanı Irak’ın kuzeyindeki yönetimin de muhatap alınmasını istemektedir. Gelinen durum, Irak Devlet Başkanı’nın dahi etnik düşüncelerle hareket ettiğini ve ayrıca ABD’nin arzusu istikametinde davrandığını göstermektedir. Bu nedenlerle PKK terör örgütünü etkisiz hale getirmek için Irak’ın kuzeyinde gerçekleştirilecek her operasyon, güçlenmesi durumunda Türkiye’ye tehdit teşkil edecek olan Irak’ın kuzeyindeki yönetimi de politik açıdan tedirgin edecek ve zayıflatacaktır. Bu gerçeğin akılda tutulmasında yarar görülmektedir.


Irak’ın yeniden yapılanmasında en etkili güç olan ABD’nin dahi, Irak’ın nasıl bir yapıda olacağı konusunda tam bir düşünce sahibi olmadığı anlaşılmaktadır. ABD, bir taraftan Irak’ın toprak bütünlüğünün korunacağına dair güçlü ifadelerde bulunurken, diğer taraftan Irak’ın bölünmesi durumunda nasıl bir yönetim olabileceğine ilişkin çalışmalar yapmaktadır. Mevcut durumu değerlendirdiğimizde, Irak’ın bölünmesi halinde 3 bölgeye ayrılacağı, bunlardan birinin Sünni, diğerinin Şii, bir diğerini de Kürt bölgeleri olacağı anlaşılmaktadır.

Ancak Şii bölgesinin ortaya çıkması, o bölgenin İran hâkimiyetine terk edileceği anlamına geleceğinden, ABD’nin böyle bir duruma sıcak bakması hem kendi bölge politikası, hem de buna paralel olarak İsrail’in güvenliği açısından tercih edilecek bir çözüm olarak düşünülmemektedir. Bölünmenin federal bir yapı içinde kalması durumunda dahi, bu konunun merkezi hükümetin gücü ile bağlantılı olarak oluşabileceği kıymetlendirilmektedir. Irak bayrağının yeniden düzenlenmesi ve bu bayrağın kuzey dahil diğer bölgelerde de müşterek bayrak olarak kullanılması, merkezi hükümetin olabileceği bir yapının kabul gördüğüne dair işaretler olarak algılanmaktadır.

Ancak ister bölünsün, ister federal yapıda olsun, isterse siyasi bütünlük korunsun, her halükarda kuzeydeki yönetimin Irak içinde yegâne federatif yapıya sahip şimdilik özerk bir yapıda kalması, hem ABD tarafından, hem de bunu arzu eden Kürt yönetimi tarafından benimsenmiş durumdadır. Ayrıca bu duruma etnik bir yaklaşımla Irak Cumhurbaşkanı’nın da destek verdiği bilinmektedir. Bu özerk yapının merkezi hükümetle bağlantısının zayıf tutulması da her iki tarafça da tercih edilmektedir. Bu yapının bağımsız duruma gelmesinin ise zamana ve şartlara bağlı olduğu anlaşılmaktadır. Tabii bu konuda Türkiye’nin ortaya koyacağı tavır ve kararlılık önemli rol oynayacaktır. Irak’ın kuzeyinin yeni yapılanmada alacağı durum, hem Türkiye’nin güvenliği, hem de Türkmenlerin güvenliği, yönetimdeki etkinliği, hak ve menfaatleri açısından önem arz etmektedir. Bu nedenle konunun, olayların akışına terk edilemeyeceği, mutlaka etki sağlanması, yönlendirilmesi ve yönetilmesi gerektiği değerlendirilmektedir.


Bilindiği üzere Irak’ın kabul edilen anayasasının 140. maddesi gereğince Kerkük’ün statüsü konusunda bir referandum yapılması öngörülmüştür. Bu referandumun 2007 sonuna kadar gerçekleştirilmesi de karara bağlanmıştır. Ancak bu referandumdan önce normalleştirme çalışmalarının tamamlanması ve nüfus sayımının yapılması gerekmekteydi. Bu çalışmalar yapılamadığı gibi, gerçekleştirilecek referandumda Kerkük’ün Kürt bölgesine dahil edilmesi yolunda karar çıkması için Kerkük’ün demografik yapısı Kürt yönetimi tarafından kasıtlı olarak değiştirilmiş, önceden planlı olarak tapu kayıtlarında tahrifat yapılmış, mezarlar dahi ortadan kaldırılmaya çalışılmıştır. Bu duruma ABD tarafından, işgalden sonra bilinçli şekilde göz yumulduğu da bir gerçektir.

Kerkük’ün bir Türkmen şehri olduğu bilinmektedir. Ancak buna rağmen, sahip olduğu petrol kaynakları, verimli toprak yapısı, geniş arazisi ve bu coğrafyadaki stratejik önemi nedeniyle bir Kürt vilayeti olarak mütalaa edilmesi ve Kürt bölgesine dahil edilmesi çalışmaları, bölgenin sahibi Türkmenler kadar, diğer Sünni ve Şii gruplar tarafından da kabul edilecek bir husus değildir. Ayrıca Türkiye’nin de, Kerkük’ün Kürt bölgesine dahil olmasına, Kürt yönetiminin ekonomik güç kazanacağı ve bu yolla politik gücünü de arttıracağı düşüncesi ile güvenlik açısından itirazı bulunmaktadır. Diğer taraftan Kerkük’ün yapısı, bir noktada Irak’ın yapısının kopyası gibi olduğundan, burada oluşacak bir kaosun Irak’ın tümüne yayılacağı endişesi de bulunmaktadır.

Bir taraftan yapılacak referandumun sakıncaları anlaşıldığından, diğer taraftan da Türkiye ile ABD arasında başlatılan PKK ile mücadele ve bununla bağlantılı olarak diğer konulardaki işbirliği düşünceleri, bölgedeki Kürt yönetiminin eskisi kadar etkili olamayacağını göstermekte ve konu Türkiye’nin ve Türkmenlerin de isteği dikkate alınarak şimdilik ertelenmekte ve bir çıkış yolu aranmaktadır. Doğal olarak bu durum Kürt yerel yönetiminde hoşnutsuzluk yaratmaktadır.

Kerkük konusunun bu duruma gelmesinin birçok sebebi vardır. Bunlardan en önemlisi, Türkiye’nin, cumhuriyetin kuruluş yıllarından başlamak üzere Türkmenlere gereken değeri vermemesi, ilgi göstermemesidir. Türkmenler, dil, din, ırk, tarih ve kültürleri itibariyle Türkiye’nin bir parçasıdır. Bu nedenle Türkmenlerin, Irak’ta, iyi bir Irak vatandaşı olarak Türkiye ile gönül bağı olan, can ve mal güvenlikleri sağlanmış, yönetimde hak ettikleri yeri almış olarak bulunmaları gerekmektedir. Ayrıca onların Irak’taki güçlü varlıkları, Türkiye için güvenlik konusudur. Bu nedenle geç kalınmış olsa da son 15 yıldır Türkmenlerin bu şekildeki imkânlara kavuşması için çalışma yapılmaktadır.

Türkmenler de, çalışmalarını sekteye uğratacak bazı iç hareketlere rağmen, olanakları ölçüsünde bu yönde gayret göstermektedir. Bunun önderliğini de Irak Türkmen Cephesi (ITC) yapmaktadır. Ancak son zamanlarda, ITC’nin milliyetçi tutumunun, Türkiye’nin Irak ve Irak’ın kuzeyindeki yönetim kapsamında uygulamaya başladığı yeni politikasına uyum sağlamadığı, hatta engel olduğu düşüncesi oluşmaya başlamış, bu nedenle ITC’de bir yönetim değişikliği konusu gündeme gelmiştir. Siyaset yapıcılar tarafından Türkmenlerden, problem çıkarmamalarının, uysal bir kimliğe bürünmelerinin, varlıklarını fazla hissettirmemelerinin ve Türkiye’nin yeni politikasına uyum sağlamalarının istendiği değerlendirilmektedir. İşte kaygı verici bir gelişme de bu yönde yaşanmaktadır.

Aslında sorun sadece Türkmenlere ilgi gösterilmemesinden değil, Türkiye’nin “Dış Türkler” konusunda milli menfaatlerini gözeten politikalar üretememesinden kaynaklanmaktadır. Irak’taki Türkmenlere de, bu genel politika nedeniyle son 10-15 yıla kadar pek ilgi gösterilmemiştir. Gelişen olaylardan dolayı ilgi gösterilmesi gerektiği anlaşıldığında da, bu konuda geç kalındığından ve özellikle 1 Mart teskeresinden sonra da Türkiye’nin bölgedeki söz sahibi olma durumu zayıfladığından, etkili olunamamıştır. Türkiye bölgede ve Irak’ın yeniden yapılanmasında söz sahibi olabilseydi, öngörülen federatif yapı çerçevesinde Türkmenlerin de bir federasyona sahip olması, birçok konuya çözüm getirebilir ve yardımcı olabilirdi. Ancak şimdi o zamanki durumun iyi değerlendirilmemesinin yarattığı politik sonuçtan dolayı maalesef arzu edilen noktada değiliz.

Türkmenlerin ve Kürtlerin durumuna, Irak’ın nüfusu içindeki oranları itibari ile baktığımızda, Türkmenlerin Irak nüfusunun %10-12, Kürtlerin ise %14-15 kadarını teşkil ettiğini görüyoruz. Kürtlerin bu nüfus yüzdesi ile sahip olması gereken hak ve güçten çok daha fazlasına sahip olması ve özellikle kuzey bölgede Türkmenleri kendi içlerindeki azınlık olarak görme temayülü, ne Türkmenler tarafından, ne de Türkiye tarafından kabul edilebilecek bir durumdur. Kürtlerin bu konumu, Irak’ın tümünde de hoşnutsuzluk yaratmaktadır. Hatta ABD’nin de Kürtlerin aşırı güç kazandığına ilişkin bir düşünce içine girmekte olduğu düşünülmektedir. Ayrıca Kerkük gibi her bakımdan stratejik bir bölgenin Kürt yönetimine terk edilmesi, yalnız Türkmenler ve Türkiye açısından değil, aynı zamanda Sünni Araplar ve Şiiler tarafından da kabul görmemektedir. Bu konuda itirazlar sürmekte olup, bunun her an için eyleme dönüşme durumu da bulunmaktadır.

Bu nedenle Kerkük vilayetinin özerk bir yapıda olması, merkezi hükümete bağlı olması, kaynaklarının tüm Irak tarafından kullanılabilecek bir statüde bulunması tercih edilecek bir çözüm olarak görülmektedir. Kerkük’te yapılması planlanan referandumun ertelenmesi memnuniyet vericidir. Ancak bu geçici bir tedbir olup, bütün tarafların kabul edebileceği bir çözüm için çalışmalar sürdürülmektedir. Sürdürülen çalışmalar içinde Kerkük’teki yönetimin eşitlik esasına göre düzenlenmesini öngören, Irak il, ilçe ve nahiyeler meclisleri seçim yasasının Kerkük ile ilgili 24. maddesi 22 Temmuz 2008 tarihinde Irak Parlamentosu’nda kabul edilmiştir.

Yasa; Türkmen, Arap ve Kürtlere yönetimde eşit yetki vermektedir. Bu yasa, her ne kadar şehrin bir Türkmen şehri olma konumunu ortadan kaldırsa da, gelinen durum itibariyle Türkmenler açısından olumlu karşılanabilecek bir gelişme olarak nitelendirilmiştir. Ancak yasa derhal Devlet Başkanı tarafından veto edilmiş ve yeniden görüşülmek üzere meclise iade edilmiştir. Meclis komisyonları yeniden anlaşamamış, konu komisyonlar tarafından yeniden incelenmek ve meclis tatilinden sonra görüşülmek üzere Eylül 2008 ayına ertelenmiştir. Bu konuda baskı yaratmak maksadıyla Kerkük il meclisi hemen toplanıp, Irak Anayasası’nın 140. maddesini referans aldığını iddia ederek şehrin Kürt Bölgesine katılması karını almıştır. Ancak bunun gerçekleşmesi, tek taraflı alınacak bir kararla uygulamaya geçirilecek kolaylıkta olmadığından işlemsiz kalmıştır.

Yeniden toplanan Irak Parlamentosu, Kerkük’teki seçimler konusunda 23 Eylül 2008’de yeni bir karar almış, ancak bu karar eskisinden çok farklı ve Türkmenlerin aleyhine olan bir durum yaratmıştır. Ancak çıkan karar, birçok belirsizlikleri, anlaşılmada, anlaşmada ve gerçekleştirmede zorlukları içerdiğinden, uygulanması oldukça güç bir durum ortaya çıkarmıştır. Bu nedenle konu yine zamana ve gelişmelere terkedilmiştir. Ancak bir sürprizle karşılaşmamak için sürekli takip edilmesi ve dikkatli davranılmasını gerektirmektedir.

Kerkük konusunun, Irak’ın yeni yapılanması içinde hem Türkmenlerin Irak içinde alacağı statü, hem de Kerkük’ün düşünülen özel yapısı açısından bir bütün olarak ele alınmasında yarar görülmektedir. Bu konuda ABD nezdinde yapılacak girişimlerin yanında, Irak’taki diğer tüm gruplarla yapılacak görüşmelerin, görüşmelerde gösterilecek kararlılığın ve uluslararası alanda yürütülecek diplomasinin önemi büyüktür.

Türkiye’nin hem kendinin, hem de Türkmenlerin menfaatlerini koruyabilecek, tehditleri önleyebilecek jeopolitik, siyasi ve askeri gücü vardır. Önemli olan bu gücün kontrolü, ihtiyaca ve şartlara göre sergilenmesi, kullanılması, diplomasinin de çok yönlü olarak etkili bir şekilde yürütülmesidir. Gücü kullanamamak, kolaya kaçmak, ülke menfaatlerini koruyamamak, geleceği iyi görememek ve bütün bunlara bilerek veya bilmeyerek sebep olmaktan kaçınmak için, sadece siyasi iktidarın değil, devletin ilgili bütün unsurlarının konuya gereken önemi vermesi ve hassasiyet göstermesi gerekmektedir.


Türkiye’nin karşı karşıya olduğu etnik esaslı bölücülük/Kürtçülük hareketi, ABD, AB, Irak, Irak’ın kuzeyindeki yerel yönetim, PKK terör örgütü ve Türkiye’deki etnik esaslı bölücü siyaset yapanlar tarafından müşterek bir şekilde yürütmektedir. Milli Güvenlik Siyaset Belgesi’nde de belirtilen ve Türkiye müteveccih başlıca tehditlerden birincisi olan etnik esaslı bölücülük/Kürtçülük hareketinin silahlı propaganda aracı PKK terörünün etkisiz hale getirilmesi için, TSK tarafından icra edilen operasyonlara yurt içinde ve sınır ötesinde devam edilmektedir. PKK terör örgütünün yurt dışından aldığı desteklerin kesilmesi, mücadelenin koordineli ve halkın desteğini almış olarak yapılması önemlidir.

Türkiye’nin PKK terör örgütü ile mücadelesinde, özellikle sınır ötesinde Irak’ın kuzeyi bölgesinde operasyon yapılmasına ilişkin ABD’nin isteksizliği, sağlanan mutabakat çerçevesinde ortadan kalkmış görünmektedir. ABD tarafından yakın bir tarihe kadar verilmeyen destek, ABD’nin tutum değişikliği neticesinde verilmeye başlanmıştır. ABD ile sağlanan mutabakatın karşılıklı menfaate dayanan al-ver kapsamında müttefiklik ilişkileri çerçevesinde cereyan ettiği değerlendirilmiştir. ABD’nin tutum değişikliğinin dayandığı esasların; Irak’ın Kuzeyindeki yönetim ile barışık yaşanması başta olmak üzere, İran gerginliğinde ABD’ye destek olunması, Afganistan’daki mevcudun arttırılması ve/veya görev tanımlamasının operasyonel olarak yeniden yapılması, ISAF’ın komutasının yeniden alınması, ABD’nin Irak’taki kuvvetlerini azalttığında oluşabilecek zafiyetin tolere edilmesi için tedbirler alınması konuları olduğu kıymetlendirilmektedir.

ABD, AB ve Türkiye’deki ayrılıkçı siyaset yapanlar tarafından, PKK terör örgütü ile siyasi alanda görüşme yapılması da dahil olmak üzere, sözde Kürt sorunu için siyasi çözümler talep edilmektedir. PKK terör örgütü de silah bırakmayı, Türkiye Cumhuriyeti Devleti ile masaya oturmak kaydıyla kabul edeceğini defalarca tekrarlamakta ve konuyu siyasileştirmeye çalışmaktadır (Milliyet, 17 Mart 2008).

Terör siyaseti, siyaset de terörü beslemektedir. Sonuçta konu siyaset alanına çekilmek istenmektedir. Terör örgütünün de, bölücü siyaset yapanların da, Barzani’nin de, ABD ve AB’nin de amacı budur. Türkiye’deki yönetim, Kürt Paketi veya Güneydoğu Paketi adı altında, Kürtçe yayın yapan TV ve bölgeye yönelik birtakım ekonomik ve istihdam sağlayıcı tedbirler içeren projeleri açıklamaktadır. Bu açılımların bir bütün halinde oluşturulacak planın parçası olmadan yapılması, siyasi taviz anlamına geleceğinden istenen faydadan çok zarar getirebilecek hususlardır. Üstelik bu açılımlar, ayrılıkçı siyaset yapan kesimler tarafından da çare olarak görülmemekte, sorunun temelinin dile ve etnisiteye dayalı ulus yaratmak olduğu ifade edilerek, Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluş felsefesi olan “ulus devlet, üniter yapı”nın sona erdirilmesi istenmektedir.

İngiltere ve İspanya’daki IRA ve ETA uygulamalarının kendine has özelliklerinin bulunduğu gerçeğinden hareketle, Türkiye’de benzer uygulamalara teşebbüs edilmesinin birçok mahsur ortaya çıkaracağı ve tehlikeli olacağı kıymetlendirilmektedir. Örgütün uzun vadede kontrol edilebilir bir boyuta çekilmesinde askeri harekât ve bundan alınacak sonuç, birinci derecede önemlidir. Diğer taraftan terörizmle mücadelede devletin diğer organları tarafından alınacak birbiri ile koordineli ve bir bütün halindeki tedbirler de, en az askeri tedbirler kadar önemlidir (Kuloğlu, 10 Ocak 2008). Ancak bu tedbirlerin, terörün siyasallaşmasına imkân tanımayacak tarzda olması, etnik esaslı bölücülük/Kürtçülük hareketine siyasi ortam sağlamaması hayati öneme haizdir. Aksi yönde hareket “Terörle bir yere varılamaz” düşüncesini ortadan kaldırır (Pulur, 15 Mart 2008).

Terörle mücadele adı altında Irak’ın kuzeyindeki yerel yönetimin muhatap alınması, Türkiye’ye olan tehdidin kendi eliyle güçlendirilmesi ve kabullenilmesi anlamına geleceğinden hatalı bir politika olarak değerlendirilmektedir. Güneydoğu’daki Barzanicilik hareketi ile kesinlikle mücadele edilmeli ve etkisiz hale getirilmelidir. Irak’ın yapılanması konusunda devlet politikasının net bir şekilde ortaya konması ve devletin bütün kurumlarının bu politikaya göre koordineli bir şekilde hareket etmesi önem arz etmektedir. Bu politika ve uygulamalarında, Irak’ın kuzeyindeki yönetimin hangi statüde olması gerektiği çok iyi hesaplanmalıdır.

ABD’nin Irak ile yaptığı güvenlik anlaşması gereği 2011 yılına kadar kuvvetlerini tamamen Irak’tan çekmesinin yaratacağı boşluk dikkate alındığında, ABD’nin Türkiye olan ihtiyacının artacağı düşünülmekte ve bundan istifade yollarının aranmasının yararlı olacağı değerlendirilmektedir. Irak’ın kuzeyine PKK ile mücadele kapsamında operasyonlara devam edilmesi, hem PKK örgütü üzerinde kurulan baskıyı devam ettirecek, hem Irak’ın kuzeyindeki yönetimin siyasi gücünü zayıflatarak, Türkiye’ye yönelik muhtemel tehdidini etkisiz hale getirecek, hem de iç siyasetteki olumsuz gelişmeleri frenleyecektir. Türkmenler ve Kerkük konusunda oldu-bittilere imkân tanımayacaktır. Ayrıca bu operasyonlar, Türkiye’nin güvenliği konusunda hiçbir baskıya boyun eğmeyeceğini, kendi inisiyatifi ile hareket etme gücüne, cesaretine ve kabiliyetine sahip olduğunu gösterecektir.

ABD’nin Irak ile yaptığı güvenlik anlaşması sonucunda Irak’tan askeri kuvvetini tamamen çekmesinin yaratabileceği yeni senaryolar ile Obama yönetiminin muhtemel uygulamaları üzerinde çalışılmalı ve gerekli önlemler şimdiden planlanmalıdır. Ortadoğu bölgesinde güç diplomasisi geçerlidir. Politik, ekonomik ve özellikle askeri güç gösterileri diplomasinin önünü açacak ve mili menfaatlerimize uygun sonuçlar alınmasına imkân yaratacaktır.

Bu hususların başarılmasında Türkiye’nin yeterli derecede coğrafi, politik ve askeri gücü vardır. Türkiye’nin jeopolitik gücü, tarihi, kültürel yapısı bölgesel ve küresel ilişkileri bunu sağlamaya muktedirdir. Siyasi kararlılık göstermek, enerjiyi doğru yerde ve doğru zamanda kullanmak, gerektiğinde kontrollü risk üstlenmek, dış politika ve güvenlikte başarının anahtarı olacak, en azından milli menfaatlerimiz açısından olumsuz gelişmeleri önleyecektir.



İnceleyeceğiz ...

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın: Logosu hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s