EĞİTİM DOSYASI /// Osmanlı Eğitiminde Modernleşme Gayretlerinin Taşraya Yansıması : Adıyam an, Besni ve Kâhta Erkek Rüşdiyeleri Orneği


Osmanlı Eğitiminde Modernleşme Gayretlerinin Taşraya Yansıması : Adıyaman, Besni ve Kâhta Erkek Rüşdiyeleri Orneği

Yıl 2021, Cilt 7, Sayı 1, 33 – 61, 29.03.2021

Ahmet NALCI

https://doi.org/10.21551/jhf.850064

Öz

Osmanlı Devleti, 18 ve 19. yüzyıllarda yaşadığı sarsıntılardan sonra her alanda ıslah ve modernleşme girişiminde bulunma gereksinimi duymuştur. Bu alanların başında ise yeni bir nesil inşa etme konumunda bulunan eğitim gelmektedir. Öncelikle başkentte başlayan eğitimi modernleştirme çalışmaları, bilhassa 1869 Maarif-i Umumiye Nizamnamesi’nden sonra taşraya yansımaya başlamıştır. Bu çalışmaların taşrada görüldüğü ilk alan ise orta dereceli okul seviyesinde olan rüşdiyeler olmuştur. Rüşdiye mekteplerinin açıldığı bölgelerden birisi de 19. yüzyılın sonları ve 20. yüzyılın başlarında Mamuratülaziz vilayetinin Malatya sancağına bağlı durumda bulunan Hısnımansur, Besni ve Kâhta kazalarıdır. Günümüzde Adıyaman ili sınırları içinde kalan bu üç kaza merkezinde açılan rüşdiye mektepleri, bölgenin modern okullar ile tanışmasını sağlamıştır. Çalışmamızda bu rüşdiye mekteplerinin kuruluş ve faaliyetleri incelenerek modern eğitim konusundaki problemler ve bu problemlere karşı üretilen çözüm yolları değerlendirilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Eğitim Tarihi, Osmanlı Devleti, Modernleşme, Adıyaman, Rüşdiye

Kaynakça

· Maarif-i Umumiye Nezareti Celilesi İdaresinde Bulunan Mekatib-i İbtidaiye, Rüşdiye, İ’dadiye, Aliye ile Mekatib-i Hususiye ve Ecnebiyyenin ve Dersaadet’te Tahriri İcra Kılınan ve Taşrada mevcud Bulunan Kütübhanelerin İstatistiği (1310-1311), Dersaadet, Matbaa-i Amire.

· Atalay, Talip, Diyarbekir Vilayeti’nde Hısnımansur, Kâhta ve Besni, Medeniyetler Kavşağı Adıyaman Sempozyumu (8-10 Eylül 2006), Adıyamanlılar Vakfı Yayınları, Adıyaman 2008: 149-171.

· Çelem, Ramazan, Sicill-i Ahval Defterlerine Göre Malatya Doğumlu Memurlar (1879-1909), Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Gaziosmanpaşa Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Tokat 2014.

· Demirel, Muammer, “Türk Eğitiminin Modernleşmesinde Rüşdiye Mektepleri”, Türkler, C. 15, Yeni Türkiye Yayınları, Ankara 2002: 64-93.

· Forna, Benjamin C., Mekteb-i Hümayun, İletişim Yayınları, İstanbul 2005.

· Kodaman, Bayram, Abdülhamid Devri Eğitim Sistemi, TTK, Ankara 1999.

· Nalcı, Ahmet – Gün, Doğan, “Modernleşme Yolunda Osmanlı Devleti Maarifinin Finansman Sorunu: Malatya Rüşdiyesi Örneği”, History Studies, C. 10, S. 1, Şubat 2018: 101-123.

· Nurdoğan, Arzu M., Osmanlı Modernleşme Sürecinde İlköğretim (1869-1922), Yayımlanmış Doktora Tezi, Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul 2005.

· Said Öztürk, “Osmanlı Döneminde Adıyaman’ın Sosyal ve Ekonomik Özellikleri”, Medeniyetler Kavşağı Adıyaman Sempozyumu (8-10 Eylül 2006), Adıyamanlılar Vakfı Yayınları, Adıyaman, 2008: 117-147.

· Somel, Selçuk Akşin, Osmanlı’da Eğitimin Modernleşmesi (1839-1908), İletişim Yayınları, İstanbul 2015.

· Ünal, Uğur, II. Meşrutiyet Öncesi Osmanlı Rüşdiyeleri (1897-1907), TTK, Ankara 2015.

· Yıldız, Hatip, Diyarbekir Vilayeti’nde Eğitim (1870-1920), Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayımlanmış Doktora Tezi, Erzurum 2007.

DOKUMANI BURADAN İNDİREBİLİRSİNİZ.

İnceleyeceğiz ...

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s