PSİKOLOJİ DOSYASI /// İBRAHİM AKSU : Gülmenin ve Güldürmenin Ahl âkî Değeri Üzerine Kısa Bir Soruşturma


İBRAHİM AKSU : Gülmenin ve Güldürmenin Ahlâkî Değeri Üzerine Kısa Bir Soruşturma

LİNK : https://doi.org/10.48120/oad.991218

Öz

Gülme, insan türünün temel özelliklerinden biridir. İnsanın bu ayırt edici ve doğal özelliği filozoflar tarafından ahlâkî sorgulamaların konusu olmuştur. Gülmenin ahlâkî açıdan sahip olduğu değer hakkında tartışma yürüten filozoflar, bununla bağlantılı olarak güldürme edimini de incelemişlerdir. Filozofların bir kısmı gülme ve güldürme edimlerini erdem sayacak derecede önemli görmüş; bir kısmı ise bunları ahlâken olumsuz olarak nitelendirmiştir. Bu makale, klasik dönem İslam filozoflarının ahlâka dair sorgulamalarında gülme ve güldürme edimlerini nasıl değerlendirdiklerini ve onları ahlâkî yetkinlik süreci içerisinde nerede konumlandırdıklarını tartışmaktadır. Tartışma neticesinde şu sonuçlara ulaşılmıştır: İslam filozofları, gülme ve güldürme edimlerinde aşırıya kaçıldığı taktirde ahlâken olumsuz bir durumun ortaya çıktığı konusunda hemfikirdir. Ancak filozoflar arasında, ölçülü biçimde sergilendikleri taktirde bunların ahlâkî yönden kazanacakları yeni değer hususunda fikir ayrılığı bulunmaktadır. Filozofların bir kısmı bunların erdem olacaklarını, bir kısmı ise ahlâkî açıdan aynı olumsuz değere sahip olmaya devam edeceklerini ileri sürmektedir.

Anahtar Kelimeler

İslam Felsefesi, İslam Ahlâk Felsefesi, Gülme, Güldürme, Erdem.

Kaynakça

· Akasoy, Anna A. – Fidora, Alexander (ed.); The Arabic Version of the Nichomachean Ethics, Giriş ve Notlarla İng. Çev. Douglas M. Dunlop, Brill, Leiden, 2005.

· Altınay, Ramazan; “İslam Mizahının Ortaya Çıkışı ve İlk Örnekleri I”, Nüsha, 4/15, Güz 2004, ss. 77-96.

· Amir, Lydia; Philosophy, Humor, and the Human Condition: Taking Ridicule Seriously, Palgrave Macmillan, Cham, 2019.

· Âmirî, Ebu’l-Hasen; “es-Sa’âde ve’l-İs’âd fi’s-Sîreti’l-İnsâniyye”, El-Fikru’s-Siyâsî ve’l-Ahlâkî ‘inde’l-Amirî, thk. Ahmed Abdülhalim Atiyye, Daru’s-Sekâfe, Kahire, 1991, ss. 111-412.

· Aristoteles; “Fi’l-Fazîle”, çev. Ebu’l-Ferec Abdullah b. Tayyib, Ein pseudoaristotelischer Traktrat über die Tugend: Edition und Übersetzung der arabischen Fassungen des Abū Qurra und des Ibn at-Tayyib, thk. Mechthild Kellermann, Inaugural-Dissertation der Philosophischen Fakültat der Friedrich-Alexander-Universitat zu Erlangen-Nürnberg, Berlin, 1965, ss. 46-66.

· Aristoteles; “Fî Fezâili’n-Nefs”, çev. Ebû Kurre, Ein pseudoaristotelischer Traktrat über die Tugend: Edition und Übersetzung der arabischen Fassungen des Abū Qurra und des Ibn at-Tayyib, thk. Mechthild Kellermann, Inaugural-Dissertation der Philosophischen Fakültat der Friedrich-Alexander-Universitat zu Erlangen-Nürnberg, Berlin, 1965, ss. 32-45.

· Aristotle; “Parts of Animals”, The Complete Works of Aristotle, ed. Jonathan Barnes, Princeton University Press, Princeton, 1991, cilt1, ss. 1-75.

· Bergson, Henri; Gülme: Komiğin Anlamı Üzerine, çev. Yaşar Avunç, Ayrıntı Yayınları, İstanbul, 3. Baskı, 2011.

· Cengiz, Yunus; Doğa ve Öznellik: Câhız’ın Ahlâk Düşüncesi, Klasik Yayınları, İstanbul, 2016.

· Comte-Spoville, Andre; Büyük Erdemler Risalesi, çev. Işık Ergüden, İletişim Yayınları, İstanbul, 2012.

· Coştu, Feyza Ceyhan; “Gülme Üzerine Bir Deneme: Bergson ve Freud”, Felsefe Dünyası Dergisi, 71, Yaz 2020, ss. 135-154.

· Çağrıcı, Mustafa; “Gülme”, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, TDV Yayınları, Ankara, 1996, cilt 14, ss. 243.

· Destrée, Pierre – Trivigno, Franco V. (ed.); Laughter, Humor, and Comedy in Ancient Philosophy, Oxford University Press, Oxford, 2019.

· Ferrari, Cleophea; “Warum ist Lachen ansteckend? Ein ideengeschichtlicher Blick auf das arabische Mittelalter”, Studia Graeco-Arabica, 10, 2020, ss. 241-244.

· Güler Çağatay – Güler, Bilge Ufuk; Mizah, Gülme ve Gülme Bilimi, Yazıt Yayıncılık, Ankara, 2010.

· İbn Miskeveyh, Ahlâkı Olgunlaştırma, çev. A. Şener ve diğerleri, Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları, Ankara, 1983.

· İsfahânî, Râgıb; Müfredât, thk. Safvan Adnan Davudî, Daru’l-Kalem, Dımeşk, 3. Baskı, 2002.

· Kahraman, Abdullah (ed.); İhvân-ı Safâ Risâleleri, çev. Abdullah Kahraman ve diğerleri, Ayrıntı yayınları, İstanbul, 2014, 4 Cilt.

· Karlığa, Bekir; “İbn Sina’nın Şimdiye Kadar Bilinmeyen Yeni Bir Ahlak Risalesi (El-Bir Ve’l-İsm Fi’l-Ahlak)”, İsam Kütüphanesi, Demirbaş: GNL 023582.

· Karlığa, Bekir – Kazancıgil, Aykut; “Hekimbaşı Mustafa Behçet Efendi ve İbn Sînâ’nın Yeni Bir Ahlâk Risâlesi”, Tıp tarihi Araştırmaları, 6, Ocak 1996, ss. 121-142.

· Müellifi Meçhul; “İhtisâru’l-İskenderâniyyîn”, Aristoteles, El-Ahlâk, çev. İshak b. Huneyn, thk. Abdurrahman Bedevî, Vekâletu’l-Matbû’ât, Kuveyt, 1979, ss. 433-445.

· Özturan, Hümeyra; Êthostan Ahlâka: Antik Yunan Ahlak Literatürünün İslam Dünyasına İntikali ve Alımlanışı, Klasik Yayınları, İstanbul, 2020.

· Rozenthal, Franz; Erken İslam’da Mizah, çev. Ahmet Arslan, İris Yayıncılık, İstanbul, 1997.

· Şentürk, Rıdvan; Gülme Teorileri, Küre Yayınları, İstanbul, 2016.

· Tamer, Georges (ed.); Humor in Der Arabischen Kultur/Humor in Arabic Culture, Walter De Gruyter, Berlin, 2009.

DOKUMANI BURADAN İNDİREBİLİRSİNİZ.

İnceleyeceğiz ...

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s