TARİH : 1177 Tarihli Süryanice “Harklean” Dörtlü İncil El Yazmas ı


1177 Tarihli Süryanice “Harklean” Dörtlü İncil El Yazması

Necla KAPLAN Mihayel AKYÜZ

LİNK : https://doi.org/10.48120/oad.1001667

Öz

Dublin Chester Beatty Kütüphanesi’nde Süryani koleksiyonunda Syc 703 numarada kayıtlı bulunan Harklean Dörtlü İncil el yazması makalenin konusunu oluşturmaktadır. El yazmasının şimdiye kadar detaylı monografik bir çalışmada incelenmediği ve yeteri kadar bilinmediği görülmüştür. Bu nedenle eser kodikolojik, paleografik ve sanat-tarihsel yönden incelenmiş, sahip olduğu özellikleri tanıtılmaya çalışılmıştır. Chester Beatty Kütüphanesi’nin dijital erişime sunmasıyla ulaşılan eser; Eusebios mektubu, 8 kanonun 17 adet tablosu, dekoratif haç motifi, 11 adet litürjik kodeks tabloları, Dörtlü İncil, her dört İncil’in (Matta, Markos, Luka ve Yuhanna) bapları hakkında bilgi sunan “İçindekiler (Qephelaon) bölümü”, Harkelli Toma’nın kendi çalışması hakkında bilgi vermek için yazdığı sonsöz metninin kopyası, kolofon ve sonradan ilave edilmiş bazı bilgi notlarını içermektedir. Eserin Kolofonu ve bilgi notları okunmuş böylece detaylı bilgilere ulaşılmıştır. Görsellerle donatılmış kanon tablolu ve Harklean versiyonu olan bu Dörtlü İncil el yazması; Isho’bar Romanos ve aile bireyleri tarafından Tell Arsanius bölgesindeki Meryem Ana Kilisesi’nde 1177 yılında yazılmış ve banisi Rahip Ahrun tarafından 1180 yılında Madik Manastırı’ndaki Kırk Şehit Kilisesi’ne vakfedilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Süryani, Resimli El Yazma, Harklean Versiyonu, Dörtlü İncil, Kanon Tabloları, Isho’bar Romanos, Tell Arsanius

Kaynakça

· Akalın Kutlu, Duygu Zafer; Süryanî Literatürü, Mardin Artuklu Üniversitesi Yayınları, Mardin, 2017.

· Albrecht, Felix; “Hexapla of Origen”, The Encyclopedia of the Bible and Its Reception 11, Berlin U.A. 2015, s. 1000-1002. Baarda, Tjitze; “The Gospel Text in the Biography of Rabbula”, Vigiliae Christianae, Vol. 14 (2), 1960, s.102-127.

· Barhebraei, Gregorii; Chronicon Ecclesiasticum, (Ed. Thomas Josephus Lamy), Tomus I, Excudebat Car. Peeters, Lovanii, 1872.

· Barnes, Timothy D.; Constantine and Eusebius, Harvard University Press, Cambridge, 1981.

· Barsoum, Ignatius Aphram I; The Scattered Pearls-A History of Syriac Literature and Sciences, (İng. çev. Matti Moosa), Gorgias Press, New Jersey, 2003.

· Bernabò, Massimo ve Kessel, Grigory; “A Syriac Four Gospel Book in Diyarbakır”, Convivium, 3/ 1, Brepols Publishers, 2016, s. 173-203, DOI: 10.1484/J.CONVI.5.111202, Erişim tarihi: 11.07.2020.

· Bernabó, Massimo; “The Miniatures in the Rabbula Gospels: Postscripta to a Recent Book,” DOP 68, 2014, s. 343–58.

· Bernabó, Massimo; Il Tetravangelo Dı Rabbula (Firenze, Biblioteca Medicea Laurenziana, Plut. 1.56), L’ıllustrazione del Nuovo Testamento Nella Siria Del vi Secolo, Roma: Edizioni Di Storia e Letteratura, 2008.

· Borbone, Pier Giorgio ve Briquel-Chatonnet, Françoise; “Syriac codicology-The scribe, the painter and the illuminator at work”, Comparative Oriental Manuscript Studies An Introduction (Gen Ed. Alessandro Bausi vd.), COMSt, Tredition, Hamburg, 2015.

· Brock, Sebastian P.; The Bible In The Syriac Tradition, Gorgias Press, Piscataway NJ, 2006.

· Brock, Sebastian, P.; “A Tentative Check List of Dated Syriac Manuscripts up to 1300”, Hugoye: Journal of Syriac Studies, 15(1), ‘2012), s. 21–48.

· Brock, Sebastian, P.; “Syriac Manuscripts of the 9th-10th Centuries from a Codicological Perspective”, Semitica et Classica 8, 2015, s. 157-164.

· Butts, Aaron Michael; “The Classical Syriac Language” (Ed. Daniel King), The Syriac World, Routledge, New York, 2019, s. 222-242.

· Çıkkı, Murat Fuat; Naum Faik ve Süryani Rönesansı, (Haz. Mehmet Şimşek), Kent Işıkları, İstanbul, 2019.

· Coogans, Jeremiah; “Transmission and Transformation of the Eusebian Gospel Apparatus in Greek Medieval Manuscripts”, Canones: The Art of Harmony, De Gruyter, 2020, s.29-46, https://doi.org/10.1515/9783110625844-003, (Erişim tarihi: 01.09.2021).

· Crawford, Matthew, R.; “Ammonius of Alexandria, Eusebius of Caesarea and the Origins of Gospels Scholarship”, New Testament Studies 61(1), 2015, s.1-29.

· Crawford, Matthew, R.; “Reading the Diatessaron with Ephrem: The Word and the Light, the Voice and the Star”, vigiliae christianae 69, Brill, 2015, s. 70-95.

· Crawford, Matthew, R.; The Eusebian Canon Tables: Ordering Textual Knowledge in Late Antiquity, Oxford University Presss, United Kingdom, 2019.

· Dirksen, Peter B.; “The Old Testament Peshitta”, The Literature of the Jewish People in the Period of the Second Temple and the Talmud, 2/1, Brill, 1988, s. 255-259, DOI: https://doi.org/10.1163/9789004275102_009.

· Dolabani, Yuhanna (Çev. R. Lavenant); “Catalogue des manuscrits de la bibliothèque du patriarcat syrien orthodoxe à Homs (auj. à Damas)”, Parole de l’Orient 19, 1994, s. 555-661.

· Duygu, Zafer; Süryani Tarih Yazıcılığında Geç Antikçağ, Divan Kitap, Ankara, 2016.

· Erol, Ayşe F. “Aedikula Mimarisinin Orijini Ve Mimari İkonografisi Üzerine Bir Gözlem”, U.Ü. Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, 10/16, 2009, s. 55-75.

· Eusèbe De Césarée, Histoire Ecclésiastique; (Çev. Gustave Bardy) 4 vols. SC 31, 41, 55, 73, editions du Cerf, Paris, 1952.

· Eusebius of Caesarea; “Letter to Carpianus on the Gospel Canons (İngilizceye Çev. Mark DelCogliano) Delphi Collected Works of Eusebius (Illustrated and Translated) Delphi Ancient Classics Book 94, 2019, s. 77-78.

· Finney, Paul Corby; The Invisible God: The Earliest Christians on Art, Oxford University Press, Oxford 1994.

· Frajzyngier, Zygmunt ve Shay, Erin; The Afroasiatic Languages, Cambridge University Press, Cambridge 2012.

· Harnack, Adolf; Die Chronologie der altchristlichen Litteratur bis Eusebius, Geschichte der altchristlichen Litteraturbis Eusebius II: 1, Leipzig 1897.

· Hatch, William Henry Paine, (1875); An Album of Dated Syriac Manuscripts (2. Basım) A. Academy of Arts and Sciences, Boston, 1946.

· Hill, Fr. Peter; “The Diatessaron: A Short Introduction”, Orthodox Faith and Life, 1, 2019, s. 28-60.

· Juckel, Andreas; “Research On The Old Syiıac Heritage Of The Peshitta Gospels A Collation Of Ms Bibl. Nationale Syr. 30 (Paris)”, Hugoye: Journal of Syriac Studies, 12(1), The Syriac Institute and Gorgias Press, Beth Mardutho, 2009, s. 41-115.

· Juckel, Andreas; “Tumo of Ḥarqel (ca.570-640) [Syr. Orth.]”, Gorgias Encyclopedic Dictionary of the Syriac Heritage, (Ed. Sebastion P. Brock – Aaron M. Butts – George A. Kiraz Lucas – Van Rompay), Gorgias Press, Beth Mardutho: The Syriac Institute, New Jersey, 2011, s. 418.

· Jülicher, Adolf; An Introduction to the New Testament, Smith and Elder, London, 1904.

· Kessel, Grigory M.; “Manuscript Collection of the Syrian Orthodox Church Meryemana in Diyarbakır: A Preliminary Survey.” In Manuscripta Syriaca: Des sources de première main. (Ed. F. Briquel-Chatonnet ve M. Debié), Cahiers d’études syriaques 4. Geuthner, Paris, 2015, s. 79–123.

· Leroy, Jules; Les Manuscrits syriaques a peintures conserves dans les bibliotheques d’Europe et d’Orient, Paris: Librairie Orientaliste Paul Geuthner, 1964.

· Levin, Christoph; Das Alte Testament, 3. Baskı, Münih, 2006.

· Loopstra, Jonathan; “The Syriac Bible And Its Interprettion”, The Syriac World (Ed. Daniel King), Taylor&Francis Group, New York, 2019.

· Metzger, Bruce M.; The Early Versions Of The New Testament: Their Origin, Transmission, and Limitations, Oxford University Press, Oxford, 2001.

· Michelson, David A.; “Philoxenos of Mabbug (ca 440s?-523) [Syr. Orth.]”, Gorgias Encyclopedic Dictionary of the Syriac Heritage, (Ed. Sebastion P. Brock – Aaron M. Butts – George A. Kiraz Lucas – Van Rompay), Gorgias Press, Beth Mardutho: The Syriac Institute, New Jersey, 2011, s. 332-333.

· Migne, Jacques Paul ve Cavallera, Ferdinandus; Patrologia Graeca (Patrologiae Cursus Completus, Series Graeca), Cilt. 22, 1857–1912, s. 1276-1277, https://archive.org/details/PatrologiaGraeca/Patrologia%20Graeca%20Vol.%20022/page/14/mode/2up (Erişim tarihi: 18.09.2021).

· Monnickendam, Yifat; “How Greek is Ephrem’s Syriac?: Ephrem’s Commentary on Genesis as a Case Study”, Journal of Early Christian Studies, 23, 2015, s. 213–244.

· Nordenfalk, Carl; Die Spätantiken Kanontafeln, O. Isacsons boktryckeri, Göteborg, 1938.

· Palmer, Andrew N.; “Ṭur ʿAbdin”, Gorgias Encyclopedic Dictionary of the Syriac Heritage, (Ed. Sebastion P. Brock – Aaron M. Butts – George A. Kiraz Lucas – Van Rompay), Gorgias Press, Beth Mardutho: The Syriac Institute, New Jersey, 2011, s. 418-420.

· Possekel, Ute; Evidence of Greek Philosophical Concepts in the Writings of Ephrem the Syrian, CSCO, Peeters, Leuven, 1999.

· Rabo, Mikhael; The Edessa-Aleppo Syriac Codex of the Chronicle of Michael The Great (Ed. Gregorios Yuhanna Ibrahim), C:1, Gorgias Press, New Jersey, 2009.

· Romeny, Bas Ter Haar; “The Syriac Versions of the Old Testament”, Sources Syriaques 1. Nos Sources: Arts et Littérature Syriaques, (Ed. Maroun Atallah et al), CERO, Antélias 2005, s. 75-105.

· Strøm-Olsen, Rolf; “The Propylaic Function of the Eusebian Canon Tables in Late Antiquity”, Journal of Early Christian Studies, Volume 26/3, Johns Hopkins University Press, 2018, s. 403-431.

· Wallraff, Martin; “The Canon Tables of the Psalms: An Unknown Work of Eusebius of Caesarea” Dumbarton Oaks Papers 67, Washington 2013, s. 1-14.

· Wander, Steven H.; “The Cyprus Plates: The Story of David and Goliath”, Metropolitan Museum Journal, Vol. 8, 1973, s. 89-104, https://doi.org/10.2307/1512675, ayrıca bkz. https://www.jstor.org/stable/1512675?seq=2#metadata_info_tab_contents (Erişim Tarihi: 12.09.2021).

DOKUMANI BURADAN İNDİREBİLİRSİNİZ.

İnceleyeceğiz ...

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s