UZAY BİLİMİ DOSYASI /// İLHAN VARDAR : İnsan Yapımı Uyduların Işık Kirliliğine Olumsuz Kat kısı


İnsan Yapımı Uyduların Işık Kirliliğine Olumsuz Katkısı

İlhan Vardar tarafından 28 Şubat 2022 tarihinde yayınlandı

Uluslararası Uzay İstasyonu’nun gökyüzünde uçtuğunu görmenin büyülü bir yanı var. Her 93 dakikada bir dünya yörüngesinde dolaştığı için bir an gökyüzündeki en parlak nesneler arasında yer alır. Birkaç hafta önce, ben onu ufukta parlak ve alçaktan gördüm. Deneyim unutulmazdı çünkü sadece bir ISS (Uluslararası Uzay İstasyonu) var ve uluslararası işbirliğinin dikkate değer bir hikayesini anlatıyor.

Ama bunların hepsi değişmek üzere. Son araştırmalara göre, yakında gökyüzündeki 15 ışık noktasından 1’i uydu olacak.

2019 yılında yörüngede 2.500 uydu vardı. Karşılaştırıldığında, 2030 yılına kadar dünyanın yörüngesinde 100.000 kadar insan yapımı uydu olabilecek. Bunlar, dünyamızın çoğunu yüksek hızlı internete bağlaması planlanan on binlerce iletişim uydusunu içerir.

Uydular küresel bağlantı vaat etse de, çevresel etkileri de yok değil.

Uydular, geceleri güneş ışığını dünyaya yansıtarak ışık kirliliğine neden olur ve kozmos araştırmaları ve gece gökyüzünün görsel keyfi için önemli bir tehdit oluşturur. Binlerce uydudan yansımanın kümülatif etkisi ve buna bağlı enkaz, gece gökyüzünün parlaklığını %250’ye kadar artırabilir. Bu noktada, tüm yıldızların yarısı görünmez hale gelecek ve kuş göçü ve tüm ekosistemler üzerindeki etkiler öngörülebilir.

Gökyüzü Kimin?

Hiçbir anlaşma veya yasa, uyduların parlaklığını sınırlamaz. Bugüne kadar, uydu sürülerinin çoğalmasının uzay enkazı, radyo frekansı girişimi, yörünge çarpışmaları veya uydular yanarken üst atmosferdeki çevresel serpinti üzerindeki etkilerine dair kapsamlı bir inceleme yapılmadı. Bazıları uyduları yeni vahşi batıya benzeterek bir sonraki sömürge sınırına hücum ettiğini söylüyor.

IDA(International Dark-Sky Association – Uluslararası Karanlık Gökyüzü Birliği)’nın personeli ve gönüllüleri, bu sapmaları inceleyerek ve gece gökyüzünü düzenlemek için sağlam yasalar için savunuculuk yaparak bu sorunlara dikkat çekiyor.

Uydulara karşı değiliz. Işık kirliliğini değerlendirmek, dünya çapındaki savunucularla iletişim kurmak ve bir sonraki toplantıya gitmek için çalışmalarımızda bunları her gün kullanıyoruz. Ancak, onu korumak için pratik ilkeleri teşvik etmek için birlikte çalışmazsak, gece gökyüzü ve Dünya üzerindeki etkisinin derin olacağından endişe duyuyoruz.

Bu senin için neden önemli olsun?

IDA’da gece gökyüzünün her canlıya ait olduğuna inanıyoruz. Tek bir kişinin veya şirketin onu herkes için yağmalamasına izin verilmemelidir. Bu nedenle IDA, kapsamlı bir değerlendirme ve anlamlı bir istişare için zaman tanımak amacıyla lansmanlarda derhal bir duraklama çağrısında bulunma sorumluluğunu üstleniyor.

darksky.org/new-satellite-study/ adresini ziyaret ederek bu hızla ortaya çıkan sorun hakkında daha fazla bilgi edinmek için lütfen birkaç dakikanızı ayırın.

Desteğiniz, ışık kirliliği, uydu sürüsü düzenlemeleri ve diğer politikalarla ilgili bilimsel çalışmalar tartışılırken, yasalaştırılırken ve uygulanırken IDA’nın masaya oturmasını sağlayacaktır. Geceyi ışık kirliliğinden korumak için hep birlikte net bir ses olmaya devam edeceğiz.

Yeni Çalışmalar, Uyduların Gece Gökyüzüne Önemli Ölçüde Işık Kirliliğine Katkıda Bulunduğunu Gösteriyor

20 Nisan 2020’de Almanya, Berlin’de çekilen gece gökyüzünün bu görüntüsünde SpaceX Starlink uydularından gelen parlak ışık izleri görülüyor. Fotoğraf: Andreas Möller (CC-by-sa 4.0)

Bilim insanları bugün, Dünya’nın yörüngesindeki yapay nesnelerin, gezegenimizdeki gece gökyüzünü önceden anlaşılandan daha fazla aydınlattığını öne süren yeni araştırma sonuçlarını yayınladılar.

Dünya’nın yörüngesindeki nesnelerin gece gökyüzünün parlaklığını doğal ışık seviyelerine göre en az yüzde 10 artırdığını ve astronomların 40 yıl önce göz önünde bulundurdukları “ışıkla kirlenmiş” bir yer eşiğini aştığını ortaya koyuyor.

Slovak Bilimler Akademisi’nden ve Slovakya’daki Comenius Üniversitesi’nden araştırmayı yöneten Dr. Miroslav Kocifaj, “Birincil motivasyonumuz, Dünya’nın yörüngesindeki uzay nesneleri gibi dış kaynaklardan gelen gece gökyüzü parlaklığına olası katkıyı tahmin etmekti” diyor.

“Gökyüzü parlaklığı artışının, eğer varsa, marjinal olacağını bekliyorduk, ancak ilk teorik tahminlerimiz son derece şaşırtıcı çıktı ve bu nedenle, sonuçlarımızı derhal bildirmemiz için bizi cesaretlendirdi.”

Etkiyi değerlendirmek için yeni bir yaklaşım

Çalışma, astronomların gece gökyüzüne ilişkin görüntülerini etkileyen bireysel uyduların ve uzay enkazının etkisinden ziyade, uzay nesnelerinin gece gökyüzü üzerindeki genel etkisini dikkate alan ilk çalışmadır.

Slovakya, İspanya ve ABD’deki kurumlarda bulunan araştırma ekibi, nesnelerin boyutlarının ve parlaklıklarının bilinen dağılımlarını modele girdi olarak kullanarak, uzay nesnelerinin gece gökyüzünün genel parlaklığına katkısını modelledi. Bunlar, hem çalışan uyduları hem de kullanılmış roket aşamaları gibi çeşitli döküntüleri içermektedir.

Teleskoplar ve hassas kameralar genellikle uzay nesnelerini ayrı ışık noktaları olarak çözerken, insan gözü gibi düşük çözünürlüklü ışık dedektörleri bu tür birçok nesnenin yalnızca birleşik etkisini görür. Bunun etkisi, şehirlerin ışık kirliliğinden uzakta görülen Samanyolu’ndaki yıldızların parıldayan bulutları gibi, gece gökyüzünün dağınık parlaklığındaki genel bir artıştır.

IDA’nın Kamu Politikası Direktörü ve çalışmanın ortak yazarı John Barentine, “Yer temelli ışık kirliliğinin aksine, gece gökyüzündeki bu tür yapay ışık, Dünya yüzeyinin büyük bir bölümünde görülebilir” diyor.

“Gökbilimciler karanlık gökyüzünü aramak için şehir ışıklarından uzakta gözlemevleri inşa ediyor, ancak bu ışık kirliliği biçimi çok daha geniş bir coğrafi erişime sahip.”

Endişeler ‘mega takımyıldızların’ piyasaya sürülmesiyle büyüyor

Gökbilimciler, son yıllarda gezegenin yörüngesinde dönen nesnelerin, özellikle de gayri resmi olarak ‘ mega takımyıldızlar ‘ olarak bilinen büyük iletişim uydusu filolarının sayısından rahatsızlık duyduklarını dile getiriyorlar.

Gece gökyüzünü daha hareketli yapay ışık kaynaklarıyla doldurmanın yanı sıra, bu teknolojinin gelişi, uydular arasında veya uydular ve diğer nesneler arasında çarpışma olasılığını artırarak daha fazla enkaz oluşturur.

ABD Ulusal Bilim Vakfı ve Birleşmiş Milletler Dış Uzay İşleri Ofisi tarafından desteklenen son raporlar, mega takımyıldızları, yerdeki ve düşük Dünya yörüngesindeki milyarlarca dolarlık astronomi tesislerinin sürekli kullanımına yönelik bir tehdit olarak tanımladı .

Yayınlanan yeni bilim sonuçları, fırlatılan yeni uyduların sayısı ve yörüngedeki optik özellikleriyle orantılı olarak gece gökyüzünün daha da parlaklaştığını ima ediyor. SpaceX gibi uydu operatörleri, son zamanlarda tasarım değişiklikleri yoluyla uzay araçlarının parlaklığını azaltmak için çalışıyor.

Bu hafifletici çabalara rağmen, yörüngedeki nesnelerdeki keskin artışın toplu etkisi, birçokları için gece gökyüzü deneyimini değiştirmeye devam ediyor.

Araştırmacılar çalışmalarının, uydu operatörleri ve astronomlar arasında, Dünya çevresindeki yörüngesel alanın en iyi nasıl yönetileceğine ilişkin devam eden diyaloğun doğasını değiştireceğini umuyorlar.

Barentine, “Sonuçlarımız, yalnızca gökbilimcilerden çok daha fazla insanın bozulmamış gece gökyüzüne erişimini kaybetmeye hazır olduğunu ima ediyor” diyor.

İlhan Vardar

Kaynak: IDA(International Dark-Sky Association – Uluslararası Karanlık Gökyüzü Birliği)

İnceleyeceğiz ...

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s