ÖZEL-BÜRO /// EĞİTİM DOSYASI /// Osmanlı Eğitiminde Modernleşme Gayretlerinin Taşraya Yansıması : Adıyaman, Besni ve Kâhta Erkek Rüşdiyeleri Orneği


Senin özel büronu sikeyim bana maj atma yeter

iPhone’umdan gönderildi

Özel Büro İstihbarat (GMAIL) <ozel.buro.istihbarat@gmail.com> şunları yazdı (18 Eki 2021 21:12):



AZERBEYCAN DOSYASI : The Times Gazetesinde Dağlık Karabağ Olayları (1988-1991)


The Times Gazetesinde Dağlık Karabağ Olayları (1988-1991)

Yıl 2021, Cilt 7, Sayı 1, 81 – 97, 29.03.2021

Hakan KURT

https://doi.org/10.21551/jhf.874443

Öz

Orta Asya Türk Cumhuriyetleri bağımsızlıklarını kazanmak amacıyla tarihsel süreçte çok çeşitli mücadeleler içinde bulundu. Tüm bu cumhuriyetler içinde bağımsızlık yıllarında özellikle Azerbaycan’da yaşanan gelişmeler ise dikkat çekicidir. Dağlık Karabağ sorunu olarak dünya tarihine geçen silahlı çatışmalar da bu süreçte Azerbaycan’da yaşanan en önemli gelişmedir. Bu bağlamda Dağlık Karabağ’da Azerbaycan ile Ermenistan arasında yaşanan gerilimler sadece bu iki devletin değil, dünyanın diğer tüm devletlerinin de ilgilendikleri gelişmeler olmuştur. Dünya politikalarında söz sahibi olan İngiltere ise bu ülkelerden birisi olarak karşımızı çıkmaktadır. Toplumların meydana gelen olaylar hakkında bilgilendirilmelerini sağlayan gazetelerde çeşitli politik, kültürel, sosyal, ekonomik bilgiler yer almaktadır. Toplum için bir üçüncü göz konumundaki gazeteler temsil ettikleri ülkeler için de birer algı aracı vazifesini görerek toplumun dini, siyasi, sosyolojik, ekonomik vb. algılarını da yönlendirebilmektedir. Daha önce bahsettiğimiz gibi dünyanın ilgisini çeken Dağlık Karabağ olaylarına elbette İngiliz medyası da ilgisiz kalmadı. İngiltere’nin dünya medyasındaki en önemli ve en etkili temsilcisi ise The Times gazetesidir. Gazete bilgisayarlarda yazı yazma işlemlerinde kullanılan Word programında dahi yazı formatı olarak kendi ismini yerleştiren bir etkiye sahiptir. İşte bu çalışmada İngiliz basınından The Times gazetesi kaynak olarak kullanıldı. Dağlık Karabağ’da yaşanan gelişmelere nasıl yaklaşıldığı haber içerikleri analiz edilip yorumlanarak cevaplanmaya çalışıldı. Sonuçta The Times gazetesinin tüm dünyada etkin bir medya aracı olması nedeniyle olaylara da ilgili olduğu görüldü. Bununla birlikte bölge üzerinde dini bir bakış açısı olduğu belirlendi. Gazetede yaşanan gelişmeler sırasında daha çok Sovyetler Birliği’nin hareketlerinin gözlendiği; Ermenistan’ın da yaşanan gelişmelerde haklı olarak görüldüğü ortaya konuldu.

Anahtar Kelimeler

The Times, Dağlık Karabağ, Sovyetler Birliği, Azerbaycan

Kaynakça

· “Tahıl Üretimi Düşüşe Geçiyor”, The Times, (17 Ağustos 1985).

· “Gorbaçov’un Cumhuriyetleri”, The Times, (26 Şubat 1988).

· “İngiliz Turistler Ermenistan Karışıklığına Yakalandı”, The Times, (27 Şubat 1988).

· “Sovyet Çok Uluslu Yapısı”, The Times, (29 Şubat 1988).

· “Farklılıklarla Dolu Glasnost”, The Times, (24 Mart 1988).

· “İçten İçe Kaynayan Süper Güç”, The Times, (28 Mayıs 1988).

· “Ermeniler Azerbaycan’da Etnik Şiddetin Artmasından Dolayı Grev Yapıyorlar”, The Times, (1 Haziran 1988).

· “Karabağ Çözümü”, The Times, (22 Haziran 1988).

· “Yükselen Umutlar”, The Times, (1 Ağustos 1988).

· “Ermeniler Bakü’deki İsyanlar Konusunda Uyarıda Bulundu”, The Times, (23 Kasım 1988).

· “İki Cephede de Karışıklık Var”, The Times, (25 Kasım 1988).

· “Ermenistan Trajedisine Mülteciler de Dâhil Oluyorlar”, The Times, (1 Aralık 1988).

· “Katliamdan Sonra”, The Times, (16 Ocak 1990).

· “Barışı Havaya Kaldırmak”, The Times, (13 Mart 1992).

· Asker, Ramiz, “Azerbaycan Halk Cephesi Nasıl Doğdu”, Yeni Forum, C. 13, S. 278, Temmuz 1992, ss. 11-19.

· Avebury, Lord, Caroline Cox, David Atkinson, “Birleşik Krallığın Azeri Irkçılığına Karşı Körlüğü”, The Times, (7 Ekim 1992).

· Bala, Mirza, “Azerbaycan Sovyet Cumhuriyetinin Menşei Hakkında”, Dergi: Sovyetler Birliğini Öğrenme Enstitüsü, 2/4, Münih 1956, ss. 19-35.

· Berberian, Garo, “Türkler ve Ermeniler”, The Times, (18 Mart 1992).

· Binyon, Michael, “Azerbaycan’da Çete Kanunları”, The Times, (19 Mayıs 1988).

· Binyon, Michael, “Kremlin Kafkasya Şeflerini Görevden Almakta Zorlanıyor”, The Times, (23 Mayıs 1988).

· Brock, George, “Huzursuzluk Tüm SSCB’ye Yayılıyor”, The Times, (28 Mayıs 1988).

· Chesterton, Gilbert Keith, Heretics, Sage Digital Library, U.S.A. 1996.

· Clark, Bruce, “Tükenmiş Sovyet Yönetimi Azerbaycan’da Ölüyor”, The Times, (13 Eylül 1991).

· Dejevsky, Mary, “Gorbaçov Kendi Fikirleri veya Kopma Konusunda Test Etmek İçin Vites Büyütüyor”, The Times, (25 Haziran 1988).

· Ellicott, Susan, “CIA Nükleer Güvenliğin Durumundan Korkuyor”, The Times, (1 Haziran 1991).

· Evans, Richard, “BBC’ye Sığınma Talebi Başarısız Olduktan Sonra Saklanan Ermeniler”, The Times, (29 Kasım 1988).

· Gömeç, Saadettin, Türk Cumhuriyetleri ve Toplulukları Tarihi, Akçağ Yayınları, Ankara 2006.

· İbadov, Adalet, Azerbaycan Dış Politikasında Dağlık Karabağ Sorunu ve Ermeni Sorunu: Çözümler, Öneriler, Yayımlanmamış Doktora Tezi, Dokuz Eylül Üniversitesi, İzmir 2007.

· Karabulut, Bilal, “Ermenistan ve İran’ın Ulusal Gücü ve İki Ülke İlişkilerinin Analizi”, Purtaş, Fırat (Ed.), Uluslararası İlişkilere Tarihsel Bakış Prof. Dr. Refet Yinanç’a Armağan, Nobel, Ankara 2019, ss. 185-209.

· Karaca, Ahmet, “Azerbaycan Köprüsünü Dinamitleyenlere Göz Yumamayız”, Azerbaycan Türk Kültürü, C. 42, S. 291, 1993, ss. 2-5. Keller, Bill, “Karabağ’ın Şiddet Trajedisi Çözümü Engelliyor”, The Times, (6 Eylül 1989).

· Knevitt, Charles, “Şehir Doğudaki Petrol Yatakları Üzerine Kurulu”, The Times, (9 Nisan 1985).

· Levin, Bernard, “Sahte Bir Krallığın Çöküşü”, The Times, (3 Mart 1988).

· McEwen, Andrew, “Thatcher Telefonla Katıldığı Programda Glasnosta Desteğini Bildirdi”, The Times, (12 Temmuz 1988).

· Nesipzade, Nesip, “Perestroyka’nın Zor Döneminde Azerbaycan’da Politik Gelişmeler”, Türkiye Modeli ve Türk Kökenli Cumhuriyetlerle Eski Sovyet Halkları, Yeni Forum, Ankara 1992, ss. 115-120.

· O’Brien, Conor Cruise, “Önce Müslümanlar Serbest Bırakıldı”, The Times, (20 Ocak 1990).

· Pompeyev, Yuri, Karabağ Kan İçinde, Azerbaycan Ansiklopedisi Neşriyatı Poligrafiya Birliği, Bakü 1996.

· Sarıahmetoğlu, Nesrin, Azeri-Ermeni Münasebetleri ve Dağlık Karabağ Olayları, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul 1989.

· Şıhaliyev, Emin, Azerbaycan – Ermenistan İlişkilerinde Rusya ve İran Faktörü (1828 – 2000), Yayımlanmamış Doktora Tezi, Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara 2004.

· Taşçı, Tekin Aycan, “Rus Devlet Teşkilatında Namestniklik Kurumunun Tarihçesi”, Karadeniz Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, 5/8, 2019, ss. 191-211.

· Treisman, Daniel, “Rus İmparatorluğu Cephesindeki Kırılmalar”, The Times, (13 Ocak 1990).

· Valiyeva, Susana, 1987- 1994 Yıllarında Dağlık Karabağ Savaşının Yazılı Basına Yansıması, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Kocaeli Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kocaeli 2016.

· Walker, Christopher, “Kremlin Binlerce Kişinin Yaptığı Gösteri İçin Sakin Olunması Çağrısında Bulundu”, The Times, (24 Şubat 1988).

· Walker, Christopher, “Parti Şefi Ermenilerin Huzursuzluklarının Artmasından Dolayı Görevinden Alındı”, The Times, (25 Şubat 1988).

· Walker, Christopher , “Gorbaçov Huzursuzlukların Son Bulması Amacıyla Sakin Olunması İçin Yalvardı”, The Times, (27 Şubat 1988).

· Walker, Christopher, “Sovyet Lideri Çok Ulusluluğun Güçlenmesi İçin Çağrıda Bulunuyor”, The Times, (27 Şubat 1988).

· Walker, Christopher, “Gorbaçov Ermeni Milliyetçilerin Ültimatomunu Reddetti”, The Times, (24 Mart 1988).

· Walker, Christopher, “Kremlin Bir Ayrıma Sürükleniyor”, The Times, (18 Haziran 1988).

· Walker, Christopher, “Rusya Ermenilerin Büyük İsyanını Görmüyor”, The Times, (3 Eylül 1988).

· Walker, Christopher, “Moskova’nın Adaletsizlik Karşısındaki Kör Gözleri”, The Times, (23 Ocak 1990).

DOKUMANI BURADAN İNDİREBİLİRSİNİZ.

TARİH : Türkiye Cumhuriyeti Devlet Salnamelerine Göre Burdur Vilayetinin Ekonomik Yapısı (1925-1929)


Türkiye Cumhuriyeti Devlet Salnamelerine Göre Burdur Vilayetinin Ekonomik Yapısı (1925-1929)

Yıl 2021, Cilt 7, Sayı 1, 62 – 80, 29.03.2021

Mustafa Ali UYSAL

https://doi.org/10.21551/jhf.881797

Öz

Salnameler (yıllıklar), özellikle şehir tarihi çalışmaları için en önemli kaynaklardan birisidir. Cumhuriyet döneminde yayınlanan ilk devlet salnameleri de, Osmanlı döneminde yayınlanan devlet salnameleri ve vilayet salnameleri gibi vilayetlerin idari, coğrafi, sosyal ve ekonomik yapısına dair bilgiler vermektedir. 1925-1929 yılları arasında yayınlanan devlet salnamelerinden yararlanarak Burdur şehir tarihinin bir bölümünü aydınlatabilme düşüncesi bizi bu araştırmayı yapmaya yöneltmiştir. 1926, 1927 ve 1928 yıllarında “Türkiye Cumhuriyeti Devlet Salnamesi” adıyla Osmanlıca olarak yayınlanan devlet salnamelerinde ve 1929 yılında “Türkiye Cumhuriyeti Devlet Yıllığı” adıyla Latin harfleriyle yayınlanan devlet yıllığında Burdur vilayetinin coğrafi, idari, sosyal ve ekonomik yapısı hakkında ayrıntılı bilgilere yer verilmiştir. Bu çalışmada 1925-1929 yılları arasında Burdur vilayeti ve kazalarındaki tarım, hayvancılık, madencilik, dokumacılık faaliyetleri ile fabrikaları, yolları ve gelirleri hakkında istatistiki bilgiler sunulmuştur. Türkiye Cumhuriyeti Devlet Salnamelerinin yanında Konya Vilayet Salnameleri, 1927 Umumi Nüfus Tahriri ve diğer araştırma eserlere de yer verilmiştir. Bu kaynaklar incelendiği zaman Burdur’un ekonomisinin genel olarak tarım ve hayvancılığa dayandığı görülecektir.

Anahtar Kelimeler

Burdur, Vilayet, Salname, Ekonomik Yapı

Kaynakça

· TC Devlet Salnamesi, 1925-1926, Matbaa-i Âmire, İstanbul 1926.

· TC Devlet Salnamesi, 1926-1927, Matbuat Müdiriyyet-i Umumiyyesi.

· TC Devlet Salnamesi, 1927-1928, Matbuat Müdiriyyet-i Umumiyyesi.

· Türkiye Cumhuriyeti Devlet Yıllığı Matbuat Umum Müdürlüğü 1928-1929, Devlet Matbaası, İstanbul 1929.

· 28 Teşrinievvel 1927 Umumi Nüfus Tahriri, Fasikül III, Ankara: Başvekâlet Müdevvenat Matbaası, 1929.

· Aydın, Bilgin, “Salname”, TDVİA, C. 36, Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, İstanbul 2009, s. 51-54.

· Burdur, Burdur Valiliği Yayınları, İstanbul 1955.

· Devellioğlu, Ferit, Osmanlıca-Türkçe Ansiklopedik Lûgat, Aydın Kitabevi Yayınları, Ankara 1990.

· İzgöer, Ahmet Zeki, (2005). “Osmanlı Salnâmelerinin Şehir Tarihi Bakımından Önemi”, Türkiye Araştırmaları Literatür Dergisi, C. 3, S. 6, 2005, s. 539-552.

· İslam Ansiklopedisi (1949). “Salname”, X, İstanbul: Milli Eğitim Bakanlığı Yayınları, 134-135.

· Mehmet Necati-Rıza İsmail (Erdem), Burdur Vilayeti, Halkiyatı ve Harsiyatı, (Çoğaltan: A. Feyzi Bayraktar, Yayıma Hazırlayan: Şevkiye Kazan Nas), Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Yayınları, Ankara 2015.

· Oyman, Rengin, “Burdur İli Geleneksel Dokumaları ve Günümüzdeki Durumu”, I. Burdur Sempozyumu, Bildiriler, Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Rektörlüğü, 16-19 Kasım 2005, Burdur, C. I, Fakülte Kitabevi Yayınları, Isparta 2007, s. 112-122.

· Pakalın, Mehmet Zeki, Osmanlı Tarih Deyimleri ve Terimleri Sözlüğü, C. III, Milli Eğitim Bakanlığı Yayınları, İstanbul 1971.

· Pakalın, Mehmet Zeki, Osmanlı Tarih Deyimleri ve Terimleri Sözlüğü, C. 2, Milli Eğitim Basımevi, İstanbul 1983. Saden, Kemal, “Dokumacılık”, Burdur, C. I, S. 1, Şubat 1939, s. 5.

· Sertoğlu, Midhat, Osmanlı Tarih Lûgatı, Enderun Kitabevi Yayınları, İstanbul 1986.

· Sütçü, Tevfik, “Sosyal Bilimlerde Araştırma Kaynağı Olarak Almanaklar, Sâlnâmeler ve Yıllıklar”, İlmi Araştırmalar, S. 18, 2004, s. 79-92.

· Tuncel, Metin, ”Burdur”, TDVİA, C. 6, Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, İstanbul 1992, s. 426-429.

· Uysal, Mustafa Ali, Salnamelere Göre Burdur (1868-1914), Libra Kitapçılık ve Yayıncılık, İstanbul 2020.

· Yalçın, Osman, Burdur, Özyürek Yayınları, İstanbul 1960.

· Yurt Ansiklopedisi, C. III, Anadolu Yayıncılık, İstanbul 1982.

DOKUMANI BURADAN İNDİREBİLİRSİNİZ.

EĞİTİM DOSYASI /// Osmanlı Eğitiminde Modernleşme Gayretlerinin Taşraya Yansıması : Adıyam an, Besni ve Kâhta Erkek Rüşdiyeleri Orneği


Osmanlı Eğitiminde Modernleşme Gayretlerinin Taşraya Yansıması : Adıyaman, Besni ve Kâhta Erkek Rüşdiyeleri Orneği

Yıl 2021, Cilt 7, Sayı 1, 33 – 61, 29.03.2021

Ahmet NALCI

https://doi.org/10.21551/jhf.850064

Öz

Osmanlı Devleti, 18 ve 19. yüzyıllarda yaşadığı sarsıntılardan sonra her alanda ıslah ve modernleşme girişiminde bulunma gereksinimi duymuştur. Bu alanların başında ise yeni bir nesil inşa etme konumunda bulunan eğitim gelmektedir. Öncelikle başkentte başlayan eğitimi modernleştirme çalışmaları, bilhassa 1869 Maarif-i Umumiye Nizamnamesi’nden sonra taşraya yansımaya başlamıştır. Bu çalışmaların taşrada görüldüğü ilk alan ise orta dereceli okul seviyesinde olan rüşdiyeler olmuştur. Rüşdiye mekteplerinin açıldığı bölgelerden birisi de 19. yüzyılın sonları ve 20. yüzyılın başlarında Mamuratülaziz vilayetinin Malatya sancağına bağlı durumda bulunan Hısnımansur, Besni ve Kâhta kazalarıdır. Günümüzde Adıyaman ili sınırları içinde kalan bu üç kaza merkezinde açılan rüşdiye mektepleri, bölgenin modern okullar ile tanışmasını sağlamıştır. Çalışmamızda bu rüşdiye mekteplerinin kuruluş ve faaliyetleri incelenerek modern eğitim konusundaki problemler ve bu problemlere karşı üretilen çözüm yolları değerlendirilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Eğitim Tarihi, Osmanlı Devleti, Modernleşme, Adıyaman, Rüşdiye

Kaynakça

· Maarif-i Umumiye Nezareti Celilesi İdaresinde Bulunan Mekatib-i İbtidaiye, Rüşdiye, İ’dadiye, Aliye ile Mekatib-i Hususiye ve Ecnebiyyenin ve Dersaadet’te Tahriri İcra Kılınan ve Taşrada mevcud Bulunan Kütübhanelerin İstatistiği (1310-1311), Dersaadet, Matbaa-i Amire.

· Atalay, Talip, Diyarbekir Vilayeti’nde Hısnımansur, Kâhta ve Besni, Medeniyetler Kavşağı Adıyaman Sempozyumu (8-10 Eylül 2006), Adıyamanlılar Vakfı Yayınları, Adıyaman 2008: 149-171.

· Çelem, Ramazan, Sicill-i Ahval Defterlerine Göre Malatya Doğumlu Memurlar (1879-1909), Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Gaziosmanpaşa Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Tokat 2014.

· Demirel, Muammer, “Türk Eğitiminin Modernleşmesinde Rüşdiye Mektepleri”, Türkler, C. 15, Yeni Türkiye Yayınları, Ankara 2002: 64-93.

· Forna, Benjamin C., Mekteb-i Hümayun, İletişim Yayınları, İstanbul 2005.

· Kodaman, Bayram, Abdülhamid Devri Eğitim Sistemi, TTK, Ankara 1999.

· Nalcı, Ahmet – Gün, Doğan, “Modernleşme Yolunda Osmanlı Devleti Maarifinin Finansman Sorunu: Malatya Rüşdiyesi Örneği”, History Studies, C. 10, S. 1, Şubat 2018: 101-123.

· Nurdoğan, Arzu M., Osmanlı Modernleşme Sürecinde İlköğretim (1869-1922), Yayımlanmış Doktora Tezi, Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul 2005.

· Said Öztürk, “Osmanlı Döneminde Adıyaman’ın Sosyal ve Ekonomik Özellikleri”, Medeniyetler Kavşağı Adıyaman Sempozyumu (8-10 Eylül 2006), Adıyamanlılar Vakfı Yayınları, Adıyaman, 2008: 117-147.

· Somel, Selçuk Akşin, Osmanlı’da Eğitimin Modernleşmesi (1839-1908), İletişim Yayınları, İstanbul 2015.

· Ünal, Uğur, II. Meşrutiyet Öncesi Osmanlı Rüşdiyeleri (1897-1907), TTK, Ankara 2015.

· Yıldız, Hatip, Diyarbekir Vilayeti’nde Eğitim (1870-1920), Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayımlanmış Doktora Tezi, Erzurum 2007.

DOKUMANI BURADAN İNDİREBİLİRSİNİZ.

DİN & DİYANET DOSYASI : Hz. Ali – Muaviye Mücadelesinde Ziyâd b. Ebîh’în Konumu


Hz. Ali – Muaviye Mücadelesinde Ziyâd b. Ebîh’în Konumu

Yıl 2021, Cilt 7, Sayı 1, 12 – 32, 29.03.2021

Haci ATAŞ

https://doi.org/10.21551/jhf.855894

Öz

Ziyâd b. Ebîh (öl. 53/673), Arapların siyasî dehalarından biri olarak kabul edilir. Diğer dâhilerle mukayese edildiğinde Ziyâd, onların gölgesinde kalmaktadır. Ziyâd’ın babasının meçhul olması ve asil bir soydan gelmemesi muhtemelen onu diğer dâhilerin gerisinde bırakmıştır. Hz. Ali (öl. 40/661) zamanında genç yaşına rağmen onun en sâdık ve etkin bürokratlarından biridir. Bu dönemde Muâviye’nin (öl. 60/680) yoğun baskılarına rağmen onun tarafına geçmemiş ve halifesine bağlı kalmıştır. Hz. Ali’nin vefatından sonra Muâviye, onu kendi tarafına geçmesi için ikna etmiş ve asıl faaliyetlerini de bu dönemde icra etmiştir. Yönetimin Emevî soyuna geçmesi ile birlikte Ziyâd, bir zamanlar Muâviye’nin azılı düşmanı iken bu defa onun en karizmatik valisi hâline gelmiştir. Kendisine teslim edilen Irak bölgesini demir yumrukla yöneten Ziyâd, problemli bölgedeki başarısını belki de bu sert politikasına borçludur. Bu çalışmada, Hz. Ali-Muaviye çekişmesinde Ziyâd’ın duruşu ele alınacaktır. Hz. Ali döneminde Ziyâd’ı ona bağlayan etkenler ne idi? O dönemde kafa tuttuğu Muaviye’ye daha sonra neden biat etti ve onun en güvenilir adamlarından biri oldu? Dolayısıyla bu çalışmada okuyucu resmî halifesine mutlak itaat etmeyi ilke edinmiş sorumlu bir devlet adamı profili bulacaktır.

Anahtar Kelimeler

İslam Tarihi, Emevîler, Ziyâd b. Ebîh, Hz. Ali, Muâviye

Kaynakça

· Apak, Âdem. Ana Hatlarıyla İslâm tarihi. (Emeviler Dönemi). İstanbul: Ensar Yayınları, 18. Basım, 2019.

· Apak, Âdem. Ana Hatlarıyla İslâm Tarihi (Hulefâ-i Râşidîn Dönemi). İstanbul: Ensar Yayınları, 20. Basım, 2018.

· Apak, Âdem. “Emevîlerin Irak Siyaseti”. Uludağ Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 18/1 (2009), 103-128.

· Aycan, İrfan. “Emevî İktidarının Devamında Sakîf Kabilesinin Rolü”. Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 36/ (1997), 119-141.

· Aycan, İrfan. “Muâviye b. Ebû Süfyân”. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi. 332-334. İstanbul: TDV Yayınları, 2005.

· Aycan, İrfan. “Ziyâd b. Ebîh”. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi. 480-482. İstanbul: TDV Yayınları, 2013.

· Belâzürî, Ebü’l-Hasen Ahmed b. Yahyâ b. Câbir b. Dâvûd. Ensâbü’l-Eşrâf. thk. Züheyl Zekkâr – Riyâd ez-Zerkelî. Beyrut: Dârü’l-Fikr, 1417.

· Belâzürî, Ebü’l-Hasen Ahmed b. Yahyâ b. Câbir b. Dâvûd. Fütûhu’l-büldân. Beyrut: Dâru’l-Mektebe el-Hilâl, 1988.

· Dadan, Ali. “İslam Toplumundaki İlk Sivil Direniş Hareketlerinden Hucr b. Adî Hareketi ve Toplumsal Etkileri”. İSTEM 3/5 (2005), 203-221.

· Dîneverî, Abdülmenâm Âmir. el-Ahbârü’t-tıvâl. Kâhire: Dârü İhyâi’l-Kütübi’l-Arabi, 1960.

· Ebü’l-Arab, Muhammed b. Ahmed b. Temîm et-Temîmî. Kitâbü’l-Mihan. Riyad: Dârü’l-Ulûm, 1404.

· Gömbeyaz, Melek Yılmaz. “Ziyâd b. Ebîh Hayatı, Şahsiyeti, Devlet Adamlığı”. Bursa: Uludağ Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Doktora Tezi, 2015.

· Halîfe Hayyât, Ebû Amr Halîfe b. Hayyât. Târîḫu Halîfe Hayyât. thk. Ekrem Ziya el-Ömerî. Dımeşk: Dâru’l-Kalem, 1397.

· Hamavî, Yâkût b. Abdullah el-. Muʻcemu’l-Büldân. Beyrut: Dâru’l-Fikr, ts.

· İbn Asâkir, Ebû Muhammed Bahâüddîn el-Kāsım b. Alî b. el-Hasen. Târîḫu medîneti Dımaşḳ. thk. Amr b. Garame. Beyrut: Dâru’l-Fikr, 1415.

· İbn Haldûn, Ebû Zeyd Veliyyüddîn Abdurrahmân b. Muhammed b. Muhammed b. Muhammed b. Hasen el-Hadramî. Târîḫ-u İbn Haldûn. thk. Halil Şehade. Beyrut: Dârü’l-Fikr, 1408.

· İbn Hallikân, Ebü’l-Abbâs Şemsüddîn Ahmed b. Muhammed b. İbrâhîm b. Ebî Bekr. Vefayâtü’l-aʻyân. thk. İhsan Abbas. Beyrut: Dârü Sâdır, 1994.

· İbn Kesîr, Ebü’l-Fidâ’ İmâdüddîn İsmâîl b. Şihâbiddîn Ömer. el-Bidâye ve’n-nihâye. thk. Abdulah b. Abdülmuhsin et-Türkî. Kâhire: Dârü Hicr, 1424.

· İbn Kuteybe, Ebû Muhammed Abdullāh b. Müslim. el-İmâme ve’s-Siyâse. Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, 1418.

· İbn Kuteybe, Ebû Muhammed Abdullāh b. Müslim. el-Maʿârif. thk. Servet Ökkâşe. Kâhire: el-Heyetü’l-Mısriyyeti’l-Âmmeti Lilkitâb, 1992.

· İbn Kuteybe, Ebû Muhammed Abdullāh b. Müslim. Uyûnü’l-aḫbâr. Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, 1418.

· İbn Manzûr, Ebü’l-Fazl Cemâlüddîn Muhammed b. Mükerrem. thk. Rûhî Nuhâs vd. Muhtasar Târîḫi Dımaşḳ. Suriye: Dâru’l-Fikr, 1402.

· İbn Saʻd, Ebû Abdillâh Muhammed. Ṭabaḳātü’l-Kübrâ. thk. Ali Muhammed Ömer. Kâhire: Mektebetü’l-Hanci, 2001.

· İbnü’l-Cevzî, Ebü’l-Ferec. el-Muntaẓam fî târîḫi’l-mülûk ve’l-ümem. thk. Muhammed Abdulkadir Ata-Mustafa Abdulkadir Ata. Beyrut: Dârü’l-Kütübi’l-İlmiyye, 1412.

· İbnü’l-Esîr, Ebü’l-Hasen İzzüddîn Alî b. Muhammed b. Muhammed eş-Şeybânî. el-Kâmil fi’t-târiḫ. thk. Abdullah el-Kâdi. Beyrut: Dârü’l-Kütübi’l-İlmiyye, 1415.

· Makdisî, Ebû Nasr el-Mutahhar b. Tâhir. el-Bed’ ve’t-Târîḫ. Bursaîd: Mektebetü’s-Sekâfeti’d-Dîniyye, ts.

· Mesʻûdî, Ebü’l-Hasen Alî b. el-Hüseyn b. Alî. Mürûcü’ẕ-ẕeheb. thk. Esad Dâgir. Kum: Dâru’l-Hicre, 1409.

· Radî, Muhammed eş-Şerîf er-Radî el-Mûsevî el-Alevî. thk. Muhammed Hasan Nâil. Nehcü’l-belâġa. Mısır: y.y., ts.

· Sallabî, Ali Muhammed. ed-Devletü’l-Emeviyye. Beyrut: Dârü’l-Ma’rife, 1429.

· Sıbt İbnü’l-Cevzî, Ebü’l-Muzaffer Şemsüddîn Yûsuf b. Kızoğlu et-Türkî. Mir’âtü’z-zamân fî târîḥi’l-a’yân. Şam: Dârü’r-Risâle el-Âlemiyye, 1434.

· Söylemez, Mehmet Mahfuz. “Hucr b. Adiy hareketi”. Çorum İlahiyat Fakültesi Dergisi 3/9 (Şubat 2004), 31-48.

· Süyûtî, Ebü’l-Fazl Celâlüddîn Abdurrahmân b. Ebî Bekr. Târîḫu’l-ḫulefâʾ. thk. Hamdi Demirdâş. Riyad: Mektebet-ü Nizâr Mustafa el-Bâz, 1425.

· Taberî, Ebû Ca‘fer Muhammed b. Cerîr. Câmiʿu’l-beyân ve Târîḫu’l-ümem ve’l-mülûk. Beyrut: Dârü’d-Türâs, 1387.

· Wellhausen, Julius. Arap Devleti ve Sukutu. Ankara: Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Yayınları, 1963.

· Yaʻkûbî, Ebü’l-Abbâs Ahmed b. Ebî Ya‘kūb İshâk. Târîḥu’l-Yaʻkūbî. thk. Halil Mansûr. Beyrut: Dârü’l-Kütübi’l-İlmiyye, 1419.

· Zehebî, Ebû Abdillâh Şemsüddîn Muhammed b. Ahmed b. Osmân. Siyeru aʿlâmi’n-nübelâʾ. thk. Muhakkiklerden bir grup. Beyrut: Müessesetü’r-Risâle, 1405.

· Ziriklî, Ebû Gays Muhammed Hayrüddîn b. Mahmûd b. Muhammed b. Alî b. Fâris. el-Aʻlâm. y.y.: Dâru’l-İlm, 2002.

DOKUMANI BURADAN İNDİREBİLİRSİNİZ.

TÜRK EDEBİYATI DOSYASI : Urfa Milletvekili Yahya Kemal Beyatlı’nın TBMM’deki Faaliyetleri


Urfa Milletvekili Yahya Kemal Beyatlı’nın TBMM’deki Faaliyetleri

Yıl 2021, Cilt 7, Sayı 1, 1 – 11, 29.03.2021

Derya ÇİNİ ŞİMŞEK

https://doi.org/10.21551/jhf.860334

Öz

Cumhuriyet Dönemi Türk Edebiyatı’nda iz bırakmış yazarlardan birisi olan Yahya Kemal Beyatlı, Osmanlı Devleti’nin yıkılma döneminde dünyaya gelmiş ve Cumhuriyetin ilk elli sekiz yılında yaşamıştır. Trablusgarp Savaşı, Balkan Savaşları, I. Dünya Savaşı gibi Türk tarihinin önemli dönemlerine tanıklık eden Beyatlı, Kurtuluş Savaşı döneminde İleri, Tevhid-i Efkâr, Hâkimiyet-i Milliye, gazeteleriyle Dergâh Mecmuasında Milli Mücadeleye destek veren yazılar yayınlanmıştır. 1922 yılında kısa bir süre içinde olsa Ankara’ya bulunan Beyatlı, yine aynı yıl Lozan Heyet-i Murahhasası’na Müşavir olarak atanmış ve 1923 tarihinde TBMM’nin oluşturulması için yapılan seçimlerde, Urfa milletvekili seçilmiştir. Çalışmada; Türk Edebiyatı’nın önemli isimlerinden Yahya Kemal Beyatlı’nın yazarlığının yanı sıra TBMM’nde Urfa milletvekili olarak seçilmesi ve mecliste bulunduğu dönem yapmış olduğu çalışmalar literatür taraması yapılarak akademik çerçevede aktarılmaya çalışılıp, ”Tarama Modeli” ile incelendi. Araştırmanın sonucunda; Beyatlı, Mecliste; İrşad, Maarif, Kütüphane ve Hariciye Komisyonlarında görev almıştır. 1925’te Fransızlarla yapılan “Türkiye Suriye arasındaki sınırların düzeltilmesi” görüşmelerine delege olarak gönderilmiş, görüşmelerdeki başarılısı nedeniyle 1926 tarihinde Varşova Elçiliğine atanınca, Şanlıurfa Milletvekilliğinden 23 Mayıs 1926 tarihinde ayrılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Yahya Kemal Beyatlı,, Urfa,, Milletvekili,, Delege,, Türkiye Büyük Millet Meclisi

Kaynakça

  • Akşin, Sina, İstanbul Hükümetleri ve Millî Mücadele, Son Meşrutiyet, (1919-1920), Cilt II, Cem Yayınevi, İstanbul, 1992.
  • Atatürk, Mustafa Kemal, Nutuk 1919 – 1927, Yayına Hazırlayan Zeynep Korkmaz, Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu, Atatürk Araştırma Merkezi, Türk Hava Kurumu Basımevi, Ankara, 2005.
  • Aydoğan Erdal, Mahmutoğlu Tansu Barış, Mustafa Kemal Atatürk Döneminde Yapılan Seçimler ve Karakteristik Özellikleri, Tarihin Peşinde Uluslararası Tarih ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, Sayı: 10, 2013.
  • Banarlı, Nihat Sami, Yahya Kemal’in Hatıraları, İstanbul Fetih Cemiyeti Yahya Kemal Enstitüsü, İstanbul, 1960.
  • Berk, Kemal, Yahya Kemal Beyatlı “Yaşamı ve Yapıtlarını Okuma Kılavuzu”, Tarih ve Özne, İstanbul, 2001.
  • Beyatlı, Yahya Kemal, Çocukluğum, Gençliğim Siyasi ve Edebi Hatıralarım, İstanbul Fetih Cemiyeti Yayınları, İstanbul, 1999.
  • Beyatlı, Yahya Kemal, Mektuplar Makaleler, İstanbul Fetih Cemiyeti Yayınları, İstanbul, 1977.
  • Ezherli, İhsan, Türkiye Büyük Millet Meclisi (1920-1992) Ve Osmanlı Meclisi Mebusanı (1877- 1920), TBMM Kültür, Sanat ve Yayın Kurulu Yayınları, Ankara, 1992.
  • Gönlübol, Mehmet, Sar Cem, Olaylarla Türk Dış Politikası, Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Yayınları, Ankara, 1987.
  • İdem Tekin, 2. Dönem TBMM’deki Urfa Milletvekilleri ve Meclis Faaliyetleri, Doç. Dr. Samira Kortantamer Armağanı, Çizgi Kitabevi, 2019.
  • Karacan, Ali Naci, Lozan Konferansı ve İsmet Paşa, Türk İnkılâp Tarihi Enstitüsü Yayınları, İstanbul, 1943.
  • Öztürk, Kazım, Türk Parlamento Tarihi TBMM II. Dönem 1923-1927, C.III, TBMM Yayınları, Ankara, 1994.
  • Seha, L. Meray, Lozan Barış Konferansı, Tutanaklar-Belgeler, İkinci Takım Cilt II, Yapı Kredi Yayınları, İstanbul, 1972.
  • Şimşek, Çini Derya, Ankara’da Açılan İlk Gürcistan Temsilciliği ve Türk Gürcü İlişkileri, Siyasal Kitapevi, Ankara, 2019.
  • Şimşir, Bilal N., (Şair Yahya Kemal Beyatlı’nın Elçiliği Ve Büyükelçiliği, Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi Cilt: XXIII / Mart-Temmuz-Kasım, 2007.
  • Tevfikoğlu, Muhtar, Ölümünün Yirmi Beşinci Yılında Yahya Kemal, “Son Yıllarında ve Son Hastalığında Yahya Kemal” Ankara, 1983.
  • Tozluyurt, Meral, Yahya Kemal Beyatlı’nın Siyasi Portresi, Gazi Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Ankara, 2007.
  • Tunçay, Mete, Tek Parti Yönetimi (1923-1931), Yurt Yayınları, Ankara, 1981.
  • Türkiye Büyük Millet Meclisi Albümü (1920 -1950), TBMM Basın Ve Halkla İlişkiler Müdürlüğü Yayınları, Ankara, 2010.
  • Türkmen, Zekeriya, “Mustafa Kemal Paşa’nın Samsun’a Hareketi Ve Müfettişlik Bölgesindeki Faaliyetleri”, 90.Yılında Millî Mücadele Sempozyumları, Atatürk Kültür, Dil Ve Tarih Yüksek Kurumu, Atatürk Araştırma Merkezi, Ankara, 2011.
  • Uysal, Sermet Sami, Yahya Kemal’le Sohbet, Kitap Yayınları, İstanbul, 1953.
  • Yalçın, Semih, “Millî Mücadele Dönemi”, 90.Yılında Millî Mücadele Sempozyumları, Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu, Atatürk Araştırma Merkezi, Ankara, 2011.
  • Yazıcı, Sefer, Milli Egemenlik Belgeleri, TBMM Kütüphane ve Arşiv Hizmetleri Başkanlığı, TBMM Basımevi, Ankara, 2015.

DOKUMANI BURADAN İNDİREBİLİRSİNİZ.

TARİH : Orta Çağ Akdeniz’inde Beyrut Limanı


Orta Çağ Akdeniz’inde Beyrut Limanı

Yıl 2021, Cilt 7, Sayı 3, 620 – 632, 30.09.2021

Abdullah EKİNCİ Büşra BARAN

https://doi.org/10.21551/jhf.989613

Öz

Akdeniz, yalnızca sularının ıslattığı topraklar için değil bütün dünya için tarih boyunca son derece mühim bir coğrafya olmuştur. Asya, Avrupa ve Afrika kıtalarını sarmalayan bu deniz, binlerce yıldır etrafındaki toplumları birleştirerek siyasi, ekonomik ve kültürel anlamda yoğun etkileşimlerin yaşandığı bir bölge olduğu gibi büyük kültür ve medeniyetlere de ev sahipliği yapmıştır. Bu sular etkisini yalnızca kültür ve medeniyette değil ekonomi, siyaset ve sanatta da tarih boyunca hissettirmiştir. Tüm çağlar boyunca yoğun ticari faaliyetlerin ve kültürel alışverişin yaşandığı liman kentleri, farklı medeniyetlerin kaynaştığı yerleşkeler olmuştur. Bu limanlardan demir atan gemilerde taşınan sadece mallar değil; kültür, ilim ve sanatta olmuştur. Bu çalışmaya konu olan Beyrut şehri de tıpkı diğer önemli Akdeniz Liman kentleri gibi tarih boyunca kültürel ve ekonomik işlevselliğini koruyan bir kent olmuştur. Orta Çağ Akdeniz’inde siyasi, ekonomik ve kültürel anlamda çok farklı yapıların etkileşimi ve çatışması söz konusudur. Çok kültürlü ve son derece zengin olan liman kentlerinin bünyelerinde barındırdıkları tarihi yapılar tarih boyunca Akdeniz’e hükmeden farklı medeniyetlerin izlerini taşımaktadır. Kuzey Afrika’daki Roma harabeleri, İber Yarım adasındaki İslami yapılar ve Suriye’de bulunan Haçlı kaleleri Akdeniz’de kesin ulusal sınırların olmadığını ve dini bir aidiyetin var olmadığının göstergesidir.

Anahtar Kelimeler

Akdeniz, Orta Çağ, Beyrut, Liman, Şehir, Ticaret

Kaynakça

  • Abdullah Ekinci, (1992). Akdeniz Havzasında Bir Liman Kenti ve Selçuklu Merkezi Alanya, XII. Tarih ve Kültür Sempozyumu, Edit. Faruk Nafiz Koçak, Alanya. 235-252.
  • Abdullah Ekinci, (2005). Türkiye Selçukluları’nın Akdeniz Politikası ve Doğu Akdeniz’de Hâkimiyetin Tesisi, Doğu Batı, Ankara: Doğu Batı Yayınları, 247-266.
  • Abdullah Ekinci, (1992). Akdeniz Havzasında Bir Liman Kenti ve Selçuklu Merkezi Alanya, XII. Tarih ve Kültür Sempozyumu, Edit. Faruk Nafiz Koçak, Alanya. 235-252.
  • Abdullah Ekinci, (2005). Türkiye Selçukluları’nın Akdeniz Politikası ve Doğu Akdeniz’de Hâkimiyetin Tesisi, Doğu Batı, Ankara: Doğu Batı Yayınları, 247-266.
  • Abdullah Mesut Ağır, (2015). Memluklarda Ticaret, Konya: Çizgi Kitapevi.
  • Adam Mez, (2014). Onuncu Yüzyılda İslam Medeniyeti İslam’ın Rönesansı, çev. Salih Şaban, İstanbul: İnsan Yayınları.
  • Ahmet N. Özdal, (2013). İslam İktisȃdȋ Coğrafyasında İş Yaşamı, Ticaret ve Tüccar (X. – XIV. Yüzyıllar), Basılmamış Doktora Tezi, Erzurum.
  • Ahmet N. Özdal, (2014). Ortaçağ İslâm Dünyasında Farklı İşletmecilik Türleri ve Organizasyonel Yapıları, Marmara Türkiyat Araştırmaları Dergisi, 1/1, Bahar, 73-95.
  • Altan Çetin, (2009). Memluk Devleti’nin Kuzey Sınırı, Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları,
  • Baybars el-Mansuri, (2016). et-Tuhfetu’l-Mulukiyye fi’d-Devleti’t Turkiyye, çev. Hüseyin Canpolat, Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları.
  • Bernard Lewis, (2006). Ortadoğu, çev. Selen Y. Kolay, Ankara: Arkadaş Yayınları.
  • Colin Mcevedy, (2018). Ortaçağ Tarih Atlası, çev. Ayşen Anadol, İstanbul: Sabancı Üniversitesi Yayınları.
  • David Abulafia, (2005). “Akdeniz Nedir”, Tarih Boyunca Akdeniz Uygarlıkları, haz. David Abulafia, çev. Nurettin Elhüseyni, İstanbul: Oğlak Yayıncılık.
  • David Abulafia, (2012). Büyük Deniz, çev. Gül Çağalı Güven, İstanbul: Alfa Yayıncılık.
  • David Ayalon, (2011). Memlûkler ve Deniz Kuvvetleri: İslam Âlemi ile Hıristiyan Avrupa Arasındaki Mücadelenin Bir Safhası, Tarih Dergisi, (25) , 39-50.
  • David Jacoby, (2005). Commercial Exchange Across The Mediterranean Byzantium, the Crusader Levant, Egypt and İtaly.
  • Davut Dursun, (1992). Beyrut, TDV İslam Ansiklopedisi, Ankara: TDV Yayınları, cilt. 6. 81-84.
  • Ebul Fida, (2017). Ebul Fida Coğrafyası, çev. Ramazan Şeşen, İstanbul: Yeditepe Yayınları.
  • Eliyahu Ashtor, (1983). Levant Trade in the Later Middle Age, New Jursey: Princeton University Press.
  • Ergün Özsoy, (2010). XVI. Yüzyıl Alman Seyahatnamelerine Göre Akdeniz, Basılmamış Yüksek Lisans tezi, İstanbul.
  • Fahri Yahya Ayaz, (2016). Memlük-Kıbrıs İlişkileri, Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları.
  • Fernand Braudel, (1989). Akdeniz ve Akdeniz Dünyası, çev. Mehmet Ali Kılıçbay, cilt I., İstanbul: Eren Yayıncılık.
  • Fernand Braudel, (1990). Akdeniz’de Mekân ve Tarih, çev. Necati Erkurt, İstanbul: Metis Yayınları.
  • Fırat Küskü, (2019). Müslüman Seyyahların Gözüyle Beyrut Şehri (1890-1914), Sinop Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 3 (1):143-168.
  • Ercan Gördegir, Özbek Süleyman (2018). Moğolların Mardin Kuşatması ve Hulagu’dan Olcaytu’ya İlhanlı Artuklu Münasebetleri. Tarih ve Gelecek Uluslararası Hakemli Tarih Araştırmaları Dergisi, 4(3), 106-118.
  • Ercan, Gördegir, Orta Çağ’da Diplomasi, Bölüm adı:(Hûlâgû Han Dönemi İlhanlı-Abbasi Diplomatik Münasebetleri) (2020), Efe Akademi, Editör: Ercan Gördegir, Basım sayısı:1, Sayfa Sayısı 200, ISBN:978-625-7729-62-8.
  • Ercan Gördegir, (2020). Tarihte Adıyaman Devlet, Toplum ve Kültür, Bölüm adı:(İlhanlılar Devrinde Adıyaman). Sonçağ Yayınları, Editör: Kazım Kartal, Kevser Taşdöner, Fehminaz Çabuk, Ülkü Yancı, Basım sayısı:1, Sayfa Sayısı 512.
  • Gregory Abu’l-Farac, (1999). Abu’l-Farac Tarihi, cilt.II, çev. Ömer Riza Doğrul, Ankara: Türk Tarih Kurumu.
  • Henri Pirenne, (2013). Ortaçağ Avrupa’sının Ekonomik ve Sosyal Tarihi, çev. Uygur Kocabaşoğlu, İstanbul: İletişim Yayınları.
  • Ira Marvin Lapidus, (1984). Muslim Cities in the Later Middle Ages, London: Cambridge Universty Press.
  • Işın Demirkent, (2007). Haçlı Seferleri Döneminde Doğu-Akdeniz’de Deniz Hâkimiyeti, Haçlı Seferleri Tarihi, Makaleler, Bildiriler, İncelemeler, Haz. Ebru Altan.
  • İbn Batuta, (2000). İbn Batuta Seyahatnamesi I, çev. A. Sait Aykut, İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
  • İbn Haldun, (2013). Mukaddime, cilt. I, hazırlayan. Süleyman Uludağ, İstanbul: Dergâh Yayınları.
  • İbn Hurdazbih, (2008). Yollar ve Ülkeler, çev. Murat Ağarı, İstanbul: Kitapevi Yayınları.
  • İbni Cübeyr, (2019). Endülüsten Kutsal Topraklara, çev. İsmail Güler, İstanbul: Selenga Yayınları.
  • İbni Tagriberdi, (2013). En-Nücumu’z-Zahire, çev. D. Ahsen Batur, İstanbul: Selenga Yayınları.
  • John H. Pryor, (2004). Akdeniz’de Coğrafya, Teknoloji ve Savaş, çev. Füsun Tayanç, Tunç Tayanç, İstanbul: Kitap Yayınevi.
  • Kate Fleet, (1999). Europeon ond lslamic Trade in the eorly Ottomon State, London: Cambridge Universty Press.
  • Molly Greene, (2000). A Shared World Chrıstıans And Muslıms In The Early Modern Medıterranean, New Jursey: Princeton University Press.
  • Monique O’connel-Eric R. Dursteler, (2019). Roma İmparatorluğu’nun Çöküşünden Napolyon’un Yükselişine Akdeniz Medeniyetleri, çev. Bozkurt Leblebicioğlu, İstanbul: Say Yayıncılık.
  • Muhammet Talha Özbey, (2019). Geç Dönem Ortaçağ’da (1300-1500) Akdeniz Gemicilik Geleneği, Ankara, Doktora Tezi.
  • Peter M. Holt, (1999). Haçlılar Çağı 11. Yüzyıldan 1517’ye Yakındoğu, çev. Özden Arıkan, İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yayınları.
  • Recep Uslu, (1998). Huzistan, TDV İslam Ansiklopedisi, Ankara: TDV Yayınları, cilt. 18, 436-439. S. D. Goitein, (1983). A Mediterranean Society, Volume IV. London: University of California Press.
  • Şemsettin Turan, (2003). “Levant”, TDV İslam Ansiklopedisi, Ankara: TDV Yayınları, 27: 145-147.
  • Şeyma Dereci, (2019). Dünya-Ekonomi Sistemi Bağlamında XIX. Yüzyılda Beyrut Limanı, Trakya Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Tarih Anabilim Dalı, Basılmamış Doktora Tezi, Edirne.
  • Tülin Selvi Ünlü, (2020). On Dokuzuncu Yüzyılda Doğu Akdeniz Liman Kentinin Yapısı, Mersin Üniversitesi, Akdeniz Kent Araştırmaları Merkezi, 30(1):1–14.
  • Umberto Eco, (2014). Ortaçağ (Katedraller, Şövalyeler, Şehirler), çev. Leyla Tonguç Basmacı, İstanbul: Alfa Yayıncılık.
  • William Harris, (2005). Levant Bir Kültürler Mozaiği, çev. Ercan Ertürk, İstanbul: Literatür Yayınları.
  • William Heyd, (2000). Yakın Doğu Ticaret Tarihi, çev. Enver Ziya Karal, Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları.
  • ibraltunbas/levant-ti̇careti̇ni̇n-çerçevesi̇-ve-doğu-akdeni̇z-li̇mankentleri̇nde-yaşanan-sosyoekonomi̇k5718f4731eb5 /20.01.2021.

DOKUMANI BURADAN İNDİREBİLİRSİNİZ.

TARİH : Tanzimat Sonrası Urfa Mahkemelerinin Durumu ve Mahkeme G örevlileri Hakkında Bir Değerlendirme


Tanzimat Sonrası Urfa Mahkemelerinin Durumu ve Mahkeme Görevlileri Hakkında Bir Değerlendirme

Yıl 2021, Cilt 7, Sayı 3, 604 – 619, 30.09.2021

Zafer BENZER

https://doi.org/10.21551/jhf.995056

Öz

Osmanlı Devleti’nin altı asra aşkın bir süre siyasi, etnik, dini, kültürel ve sosyal anlamda zenginlik ve aynı zamanda farklılık arz eden problemli bir coğrafyada hüküm sürmesini ve ayakta kalmasını sağlayan en önemli faktörlerin birisi, bu devletin sahip olduğu hukuki yapı ve bunu işletiş biçimi olduğu söylenebilir. Bu hukukun esasını İslam hukuku yani “şerʻi hukuk” oluşturmaktadır. Bunun yanı sıra “örfî hukuk” olarak tabir edilen Osmanlı hükümdarlarının koyduğu yazılı kanunlar da hukuk sistemi içerisinde yer almaktadır. Osmanlı Devleti, kuruluşundan itibaren fethettiği bölgelere hukuku temsilen kadıyı, idareyi temsilen de bir subaşı atamaktaydı. İdari taksimat doğrultusunda Osmanlı toprakları eyaletlere, eyaletler livalara, livalar kazalara, kazalar nahiyelere ve nahiyeler de köylere ayrılıyordu. Bunlardan nahiye ve köyler dışında hepsinde birer kadı ve dolayısıyla kadı mahkemesi bulunmaktaydı. Kadı mahkemelerine aynı zamanda “Şerʻiyye Mahkemeleri” de denilmekteydi. Tanzimat Fermanı’nın ilanına kadar şerʻiyye mahkemeleri, aslî ve genel mahkemeler olarak görev yapmışlardır. İdari, hukuki, mali gibi her türlü davaya bakmışlardır. Tanzimat’tan sonra ise bu geniş yetkili mahkemeler yerini, yetki alanı daraltılmış ve farklı türde görev yapan mahkemelere bırakmıştır. Bu çalışmanın amacı, hukuki alanda meydana gelen bu değişmelere bağlı olarak Urfa bölgesinde bulunan mahkemelerin Tanzimat sonrası durumu ve bu mahkemelerin görevlileri hususunda bilgi vermektir. Bu doğrultuda Urfa’da bulunan mahkemeler; İstinaf mahkemesi, bidayet mahkemesi, icra memurluğu, ticaret mahkemesi ve şerʻiyye mahkemeleridir. Halep Vilayet Salnamelerinde, Urfa Sancağı’nda bulunan bu mahkemeler ve isimleri açıkça belirtilmektedir. Her mahkemenin reisi ve görevlileri ayrı ayrı geçmektedir. Osmanlı hukuk sistemindeki bu değişimi mahkemelerde tutulan sicillerden de anlamak mümkündür. Aynı zamanda merkezden taşraya gelen atama ve tayin belgelerinde de bu mahkemelerin isimleri geçmektedir.

Anahtar Kelimeler

Osmanlı Hukuku, Tanzimat, Urfa Sancağı, Mahkemeler, Mahkeme Görevlileri

Kaynakça

  • 1. Kaynakça 2. Başbakanlık Osmanlı Arşivi Evrakı (BOA) 3. BOA., A.MKT.NZD., 166-57. 4. BOA., A.MKT.MHM., 198-86. 5. BOA., A.MKT.MVL., 126-89. 6. BOA., BEO., 184/13781. 7. BOA., ŞD., 2613-4/2.
  • 8. Salnamaler 9. H. 1303 Tarihli Halep Vilayet Salnamesi, H. 1305 Tarihli Halep Vilayet Salnamesi, H. 1309 Tarihli Halep Vilayet Salnamesi, H. 1313 Tarihli Halep Vilayet Salnamesi, H. 1316 Tarihli Halep Vilayet Salnamesi, H. 1319 Tarihli Halep Vilayet Salnamesi, H. 1322 Tarihli Halep Vilayet Salnamesi.
  • 10. Urfa Şerʻiyye Sicilleri (UŞS) 11. Urfa Şerʻiyye Sicilleri, Defter No: 204, 216, 219, 222, 223,227.
  • 12. Araştırma ve İnceleme Eserler 13. Akgündüz, Ahmet, “İslam Hukukunun Osmanlı Devleti’nde Tatbiki: Şer’iye Mahkemeleri ve Şer’iye Sicilleri”, İslam Hukuku Araştırmaları Dergisi, S. 14, 2009, s. 13-48.
  • 14. ________________, Şerʻiye Sicilleri-I, Türk Dünyası Araştırmaları Vakfı Yayınları, İstanbul 1998.
  • 15. Akyıldız, Ali, “Tanzimat”, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, c. 40, Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, Ankara 2011, s. 1-10.
  • 16. ___________, Tanzimat Dönemi Osmanlı Merkez Teşkilatında Reform (1836-1856), Eren Yayınları, İstanbul 1993.
  • 17. Asoğlu, İsmail, 223 Numaralı Şanlıurfa Şerʻiyye Sicili’nin Transkripsiyon ve Değerlendirmesi (H.1304-H.1334 /M.1887-M.1916), Harran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Şanlıurfa 2014.
  • 18. Aydın, M. Akif, “Mahkeme”, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, c. 27, Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, Ankara 2003, s. 341-344.
  • 19. ______________, “Osmanlı’da Hukuk”, Osmanlı Devleti Tarihi, edt. Ekmeleddin İhsanoğlu, c. 2, İstanbul 1999, s. 375-441.
  • 20. Benzer, Zafer, 222 Numaralı Urfa Şerʻiyye Sicilinin (Birinci Kısım) Transkripsiyonu ve Değerlendirilmesi (H. 1308 – 1309 / M. 1891 – 1892), Karadeniz Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Trabzon 2015.
  • 21. Bayraktar, Hilmi, Tanzimat’tan Cumhuriyet’e Urfa Sancağı (İdarî, Sosyal ve Ekonomik Yapı), Fırat Üniversitesi Ortadoğu Araştırmaları Merkezi Yayınları No: 14, Elazığ 2007.
  • 22. Ceyhan, Muhammed, “Tanzimat Dönemi Sonrası Şerʻiyye Sicil Defterlerinin Muhteva ve Diplomatik Açıdan Tahlili”, Osmanlı Tarihi Araştırmaları Merkezi, S. 29, 2011, s. 49-83.
  • 23. Çadırcı, Musa, Tanzimat Döneminde Anadolu Kentlerinin Sosyal ve Ekonomik Yapısı, 3. Baskı, TTK Yayınları, Ankara 2013.
  • 24. Ekinci, Ekrem Buğra, Tanzimat ve Sonrası Osmanlı Mahkemeleri, Arı Sanat Yayınevi, İstanbul 2004.
  • 25. Eren, A. Cevad, “Tanzîmât”, MEB İslam Ansiklopedisi, c. XI, MEB Basımevi, İstanbul 1979, s. 709-765.
  • 26. Gencer, Ali İhsan, “Tanzimat Fermanı (1839)’dan 1876’ya Kadar Osmanlı İmparatorluğu”, Doğuştan Günümüze Büyük İslam Tarihi Ansiklopedisi, haz. Hakkı Dursun Yıldız, c. 11, Çağ Yayınları, İstanbul 1993, s. 431-521.
  • 27. Honigmann, E., “Urfa” (ikmâl eden Nejat Göyünç), MEB İslam Ansiklopedisi, c. XIII, MEB Basımevi, İstanbul 1986, s. 50-57.
  • 28. İnalcık, Halil, Osmanlı İmparatorluğu Klasik Çağ (1300-1600), Çev. Ruşen Sezer, Yapı Kredi Yayınları, İstanbul 2003.
  • 29. İpşirli, Mehmet, “Nâib”, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, c. 32, Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, Ankara 2006, s. 312-313.
  • 30. Karakaş, Mahmut, Şanlıurfa Mezar Taşları, ŞURKAV Yayınları: 14, Şanlıurfa 1996.
  • 31. ______________, Urfa’nın Kültür ve İnançlar Serüveni, Şanlıurfa Valiliği İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü Yayınları, Şehir Kitaplığı Dizisi: 19, Ankara 2009.
  • 32. Kenanoğlu, M. Macit, “Nizâmiye Mahkemeleri”, TDV İslam Ansiklopedisi, c. 33, TDV Yayınları, İstanbul 2007, s. 185-188.
  • 33. Ortaylı, İlber, Hukuk ve İdare Adamı Olarak Osmanlı Devleti’nde Kadı, Kronik Kitap Yayınevi, 7. Baskı, İstanbul 2017.
  • 34. ___________, “Kadı”, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, c. 24, Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, Ankara 2001, s. 69-73.
  • 35. Öğüt, Tahir, “Urfa’da Tanzimat’a Geçiş Sürecinde İdari ve Mali Yapı”, ZKÜ Sosyal Bilimler Dergisi, c. 7, S. 14, 2011, s. 325-345.
  • 36. Öz, Mehmet, “Klasik Dönem Osmanlı Siyasi Düşüncesi: Tarihi Temeller ve Ana İlkeler”, İslâmî Araştırmalar Dergisi, c. 12, S. 1, Ankara 1999, s. 27-34.
  • 37. Palalı, İlhan, “Adli Bir Reform Olarak Ticaret Mahkemeleri ve Urfa Ticaret Mahkemesi”, Osmanlı Urfası, c. 2, (Edt. Abdullah Ekinci), Urfa Okulu Yayınları, Şanlıurfa 2018, s. 317-325.
  • 38. Tahiroğlu, Bülent, “Tanzimattan Sonra Kanunlaştırma Hareketleri”, Tanzimattan Cumhuriyete Türkiye Ansiklopedisi, İletişim Yayınları, c. 3, 588-602.
  • 39. Taş, Yasin, Osmanlı Döneminde Urfa’da Sosyal Hayat (Mahkeme Kayıtlarına Göre 1850-1900), Hiper Yayın, İstanbul 2019.
  • 40. _________, “Urfa Şer’iyye Sicilleri Üzerine Bir Değerlendirme”, Tarih Okulu Dergisi, Yıl 7, S. XVIII, Haziran 2014, s. 453-472.
  • 41. Turan, A. Nezihi, XVI. Yüzyılda Ruha(Urfa) Sancağı, ŞURKAV Yayınları-27, Şanlıurfa 2005.
  • 42. Üner, Mehmet Emin, Osmanlı Klasik Dönem Sonlarında Bir Güneydoğu Anadolu Şehri: Urfa (1700-1800), İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Doktora Tezi, İstanbul 2003.
  • 43. Velidedeoğlu, Hıfzı Veldet, “Kanunlaştırma Hareketleri ve Tanzimat”, Tanzimat I, MEB Yayınları, İstanbul 1999, s. 196-197.
  • 44. Yalçınkaya, M. Alaaddin, “XVIII. Yüzyıl: Islahat, Değişim ve Diplomasi Dönemi (1703-1789)”, Türkler Ansiklopedisi, c. 12, Yeni Türkiye Yayınları, Ankara 2002, s. 479-511.
  • 45. Yazıcı, Özlem Karsandık, “Ticaret Mahkemesi Kayıtlarına Göre Tanzimat Dönemi’nde Adana’da Ticari Hayat” Çukurova Araştırmaları Dergisi, c. 1, S. 1, Kış 2015, s. 75-85.
  • 46. Yılmaz, Özgür, “Tanzimat Döneminde Osmanlı Taşra İdare Meclisleri (1840-1871)”, Uluslararası Tarih Araştırmaları Dergisi, c. 6, S. 6, Aralık 2014, s. 253-280.

DOKUMANI BURADAN İNDİREBİLİRSİNİZ.

TARİH : Sava ve Una Nehir Bölgelerinde Osmanlı-Habsburg Hudûd Ta hdîdi (1741)


Sava ve Una Nehir Bölgelerinde Osmanlı-Habsburg Hudûd Tahdîdi (1741)

Yıl 2020, Cilt 6, Sayı 4, 1270 – 1298, 28.12.2020

Mehmet SOLAK

https://doi.org/10.21551/jhf.817778

Öz

Osmanlı İmparatorluğu ve Habsburg Monarşisi’nin birbirlerine karşı verdikleri mücadelenin uzun bir askeri ve diplomasi –bunlara bağlı olarak sınır tarihi vardır. XV. ve XVI. yüzyıllarda Osmanlıların genelde Orta Avrupa’ya özelde Ortaçağ Macaristan Krallığı’nın topraklarında yayılması, bir yandan İç Avusturya bölgelerini Osmanlı baskınlarına açık hale getirmişken, diğer yandan her iki siyasal gücün tarihini şekillendiren uzun savaşlara yol açmıştır. 1735 yılında Osmanlı İmparatorluğu ve Rusya, 1737 yılında Avusturya’yı da içine alan bir savaşın içine girmişlerdir. 1720’lerin sonlarından itibaren bir Rus müttefiki olan Monarşi, 1736-1737’de Kırım’daki Rus seferlerini yakından izlemiş ve bir dizi Rus zaferinden ve emellerinden dolayı alarma geçerek Temmuz 1737’de savaşa katılmıştır. Osmanlılar askeri bakımdan Romanovların müttefikinden çok daha hazırlıklı olduğunu kanıtlamış, Monarşiyi en başta Banja Luka (1737) ve Grocka (1739) muharebeleri olmak üzere ağır yenilgilere uğratmıştır. Özellikle bu son muharebeden (Grocka) sonra Osmanlar Habsburgları barış masasına oturtmuş ve Belgrad Antlaşması’nı (18 Eylül 1739) imzalatmıştır. Antlaşmaya göre Osmanlı-Habsburg doğal sınırı Tuna, Sava ve Una nehirleri olmuştur. Monarşi, Belgrad ile Šabac (Böğürdelen) da içinde olmak üzere Bosna’nın kuzeyinde yer alan Sırp vilayetinin ve Kara Eflak’ın (Küçük Eflak) fiili hâkimiyetini Osmanlılara devretmiş; ancak Banat’ın Temeşvar bölgesini elinde tutabilmiştir. Özetle, Habsburg Monarşisi Pasarofça Antlaşması (21 Temmuz 1718) ile kazandığı toprakları Osmanlılara geri vermek zorunda kalmıştır. Belgrad Antlaşması’nda sınır ve mülkiyet hakları detaylı bir şekilde belirtilmediği için 2 Mart 1741 tarihinde Osmanlar ve Habsburglar arasında bir sınır anlaşması yapılmıştır. Bu anlaşmanın coğrafya üzerinde uygulamasını ise özel hudûd tahdîd komisyonları yapmıştır. Bu çalışma Osmanlı İmparatorluğu ile Habsburg Monarşisi arasında 1699-1791 arasında yapılan antlaşmalardaki Una Nehir Bölgesi’nin sınırlarını gösteren maddelerin bulunduğu defter bağlamında, Una Nehri bölgesindeki Osmanlı-Habsburg hududu (1741) tüm ayrıntıları ile ortaya konulmaya çalışılmıştır. Araştırmada Osmanlı arşiv belgeleri ve alan yazını ile ilgili eserlerin yanı sıra Hırvatça, Almanca, İngilizce yayımlanmış eserlere başvurulmuş; nitel araştırma yöntemlerinden içerik analizi kullanılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Una Nehri, Sava Nehri, Bosna, Hırvat, Hudud, Humka

Kaynakça

  • Abou-El-Haj, Rifa‛at. A. “Ottoman Diplomacy at Karlowitz”, Journal of the American Oriental Society, 1967 (87/4), ss. 498-512.
  • Abou-El-Haj, Rifa‛at. A. “The Formal Closure of the Ottoman Frontier in Europe:1699-1703”, Journal of the American Oriental Society, 1969 (89/3), ss. 467-475.
  • Aksan, Virginia H. “Austro-Ottoman War (1736-1739)”, The Encyclopedia of War, (Ed.) Gordon Martel, Chicester: Wiley-Blackwell, 2012, ss. 1-3.
  • Aksan, Virginia H. “Savaş ve Barış”, Türkiye Tarihi: Geç Osmanlı İmparatorluğu 1603-1839, C. III, (ed.) Suraiya Faroqhi, (çev.) Fethi Aytuna, İstanbul: Kitap Yayınevi, 2011, ss. 109-152.
  • Aksan, Virginia H. Kuşatılmış Bir İmparatorluk: Osmanlı Harpleri 1700-1870, (çev.) Gül Çağalı Güven, İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, 2. Baskı, 2011.
  • Angeli, Major Moriz von. “Der Krieg mit der Pforte, 1736 bis 1739”, Mitteilungen des k.k. Kriegsarchivs (1881), ss. 247-298, 409-79.
  • Caporaso, James A. “Changes in the Westphalian Order: Territory, Public Authority and Sovereignty.”, International Studies Review, 2000 (2/2), ss. 1-28.
  • Diener, Alexander C. & Hagen, Joshua. Borders: A Very Short Introduction, Oxford: Oxford University Press, 2012. Doğan, Güner. “Venediklü ile Dahi Sulh Oluna”: 17. ve 18. Yüzyıllarda Osmanlı-Venedik İlişkileri, İstanbul: İletişim Yayınları, 2017.
  • Đurđev, Branislav. “Bosna Hersek”, TDV İslâm Ansiklopedisi, C. VI, İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, 1992, ss. 297-305.
  • Gökçe, Turan. “1699-1700 Tarihli Bosna Vilâyeti Hududnâmesi”, Tarih İncelemeleri Dergisi, 2001 (XVI), ss. 75-104. Gökçe, Turan. “1699-1700 Tarihli Bosna Vilâyeti Hududnâmesi”, Tarih İncelemeleri Dergisi, Sayı: XVI, (2001), ss. 75-104.
  • Karagöz, Hakan. “Belgrad-ı Dârü’l-Cihâd’da Osmanlı Hâkimiyetinin Yeniden Tesisi (1739)”, Güney-Doğu Avrupa Araştırmaları Dergisi, 2018 (33), ss. 183-205.
  • Karagöz, Hakan. 1737-1739 Osmanlı-Avusturya Harbi ve Belgrad’ın Geri Alınması, Doktora Tezi, Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Isparta, 2008.
  • Kohn, George Childs. Dictionary of Wars, London & New York: Routledge, 2013.
  • Kruhek, Milan & Pavlović, Augustin. “Granice Republike Hrvatske u svjetlu Karlovačkog (1699) i Požarevačkog (1718) Mira”, Croatica Cristiana Periodica, 1991 (28/15), ss. 105-138.
  • Kruhek, Milan. “Granice Hrvatskog Kraljevstva u Međunarodnim Državnim Ugovorima. (Od Mira na Žitvi 1606. do Mira u Svištovu 1791.)”, Povijesni Prilozi, 1991 (10), ss. 37-79.
  • Kurtaran, Uğur. “Ottoman-Austrıa Border Determınation Works and Newly Determined Borders According to the Treaty of Belgrade of 1739”, Belgrade 1521-1867, (Ed.) Dragana Amedoski, Belgrade (2018), ss. 169-193.
  • Kurtaran, Uğur. “Pasarofça Antlaşması’na Göre Yapılan Sınır Tahdit Çalışmaları ve Belirlenen Yeni Sınırlar”, Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 2018 (11/55), ss. 285-300.
  • Kurtaran, Uğur. Osmanlı Diplomasi Tarihinden Bir Kesit: Osmanlı Avusturya Diplomatik İlişkileri (1526-1791), İstanbul: Ukde Yayınları, 2009.
  • Matuz, Josef. Osmansko Carstvo, Zagreb: Školska Knjiga, 1992.
  • Mažuran, Ive. “Razgraničenje Između Carske Austrije i Osmanskog Carstva od Utoka Save u Dunav do Novog na Uni 1741. Godine”, Anali Zavoda za Znanstveni Rad JAZU u Osijeku, 1984 (3), ss. 173-191.
  • Molnor, Monika. “Karlofça Antlaşması’ndan Sonra Osmanlı Habsburg Sınırı (1699- 1701)”, Osmanlı, C. I, Ankara: Yeni Türkiye Yayınları, 1999, ss. 472-479.
  • Novili Ömer Efendi. Tarih-i Bosna: Osmanlı-Habsburg Savaşları 1736-1739, (haz.) Fatma Sel Turhan, İstanbul: Küre Yayınları, 2016.
  • Pešalj Jovan. Monitoring Migrations: The Habsburg-Ottoman Border in The Eighteenth Century, Doctoral Thesis, Universiteit Leiden, 2019.
  • Roider, Karl A. “The Perils of Eighteenth-Century Peacemaking: Austria and the Treaty of Belgrade, 1739”, Central European History , Sep., 1972, Vol. 5, No. 3 (Sep., 1972), ss. 195-207.
  • Roider, Karl A. Austria’s Eastern Question, 1700-1790, New Jersey: Princeton University Press, 1982.
  • Roider, Karl A. The Reluctant Ally: Austria’s Policy in the Austro-Turkish War,1737-39, Baton Rouge: Louisiana State University Press, 1972.
  • Solak, Mehmet. “Osmanlı-Habsburg Hudûd Tahdîdine Bir Örnek: Ziştovi Sonrası Bosna Hudûdunun Tafsilatı (27 Aralık 1795)”, Karadeniz Araştırmaları, 2020 (XVII/67), ss. 631-656.
  • Srkulj, Sij. “Uređenje Međa po Karlovačkom i Požarevačkom Miru”, Vjesnik Kraljevskog Hrvatskoslavonsko-Dalmatinskoga Zemaljskoga Arkiva, (ur.) Ivan Pl. Bojničić Kninski, Zagreb: Tisak Kralj. Zemaljske Tiskare, 1907, ss. 24-43.
  • Treaties Between Turkey and Foreign Powers.1535-1855, London: Compiled by the Librarian and Keeper of the Papers, 1855.
  • Vaníček, František. Specialgeschichte der Militargrenze Aus Originalquellen und Quellenwerken Geschopft, I. & II. Band, Wien: Hof- und Staatsdruckerei, 1875.
  • Vojna Enciklopedija, Knj. 1, Izdanje Redakcije Vojne Enciklopedije, Beograd, 1958.
  • Zinkeisen, Johann Wilhelm. Osmanlı İmparatorluğu Tarihi, (çev.) Nilüfer Epçeli, C.V, İstanbul: Yeditepe Yayınları,2011.
  • İnternet Kaynakları https://maps.hungaricana.hu/en/HTITerkeptar/22138/view/?bbox=4308%2C-9743%2C7556%2C-8386 Erişim Tarihi: 20.09.2020.
  • https://mapy.mzk.cz/mzk03/001/052/598/2619316507/ Erişim Tarihi: 20.09.2020
  • https://storage.googleapis.com/raremaps/img/xlarge/39890.jpg Erişim Tarihi: 20.09.2020.
  • https://curiosity.lib.harvard.edu/islamic-heritage-project/catalog/40-990119775810203941 Erişim Tarihi: 20.09.2020.

DOKUMANI BURADAN İNDİREBİLİRSİNİZ.

TARİH : Osmanlı Devleti’nin Son Döneminde Veremle Mücadele Üzerine Bir İnceleme


Osmanlı Devleti’nin Son Döneminde Veremle Mücadele Üzerine Bir İnceleme

Yıl 2020, Cilt 6, Sayı 4, 1219 – 1234, 28.12.2020

Özer ÖZOCAK

https://doi.org/10.21551/jhf.823041

Öz

Verem ya da diğer bir değişle Tüberküloz, salgınlar tarihinin en ciddi hastalıklarındandır. Bu hastalık, tarihi süreç içerisinde çok sayıda insanın hayatını acılar içinde kaybetmesine yol açtı. İnsanların temel besin kaynaklarına daha rahat ulaşır olmaları ve barınma koşullarındaki iyileşmeler gibi olumlu gelişmelerle birlikte ölümcül etkisi yok denecek derecede azaldı. Temizlik malzemelerinin kişiselleştirilmesi ve bünyeye zarar verecek şeylerden uzak durulması da hastalıktan sakınmak adına en yararlı tutumlar olarak görülmektedir. Veremin ölümcül hastalıklar listesinde arka sıralara gitmesinde, tıp alanındaki teknolojik gelişmelerin de çok büyük rolü vardır. Hastalığın erken tanısına imkân sunan yeni aletler, tedavi sürecinde de hızlaştırıcı etkiyi sahip oldular. Modern tıbbın tavsiyeleri bağlamında bugünden bakıldığında, bireylerin bilinçlendirilmesi faaliyetleri de hastalığın etkisinin azaltılmasında başta gelen unsurlardandır. Bu kapsamda, Osmanlı Devleti’nin son yıllarında ve Cumhuriyet döneminde çok sayıda yayın yapıldı. Bunlar arasında Peyam Gazetesi’nde “Vereme Karşı Nasihatler” başlığıyla yer alan nasihatnâme içeriği ve tavsiyeleri ile oldukça dikkat çekicidir.

Anahtar Kelimeler

Osmanlı Devleti, Cumhuriyet, Verem, Salgın, Virüs

Kaynakça

  • Ayar, Mesut- Tarık Özçelik, “19. Asır Ortalarında Kadar Osmanlı’da Veba Salgın Tarihçesi”, Osmanlı’da Salgın Hastalıklarla Mücadele, Editörler: İbrahim Başoğlu vd, Çamlıca, İstanbul 2015, s.51-52.
  • Barış, İzzettin, “Çağlar Boyu Tüberküloz” 21. Yüzyılda Tüberküloz Sempozyumu ve II. Tüberküloz Laboratuarı Tanı Yöntemleri Kursu, Samsun, s.1-7.
  • Defo, Daniel, Veba Yılı Günlüğü, Çeviren: İris Kantemir, Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, İstanbul 2020.
  • Tuğluoğlu, Fatih, “Cumhuriyet’in İlk Döneminde Verem Mücadelesi ve Propaganda Faaliyetleri”, Yakın Dönem Türkiye Araştırmaları, S. 13-14, 2008, s.1-26.
  • Hot, İnci, “Tanzimat Sonrası Osmanlı”da Bulaşıcı Hastalıklarla Mücadele”, Osmanlı’da Salgın Hastalıklarla Mücadele, Editörler: İbrahim Başoğlu vd, Çamlıca, İstanbul 2015, s. 125.
  • Keskinbora, Kadircan, “Savaştaki Düşmanlardan Bir Diğeri: Tüberküloz”, Lokman Hekim Dergisi, S.6, İstanbul 2016, s.174-184.
  • Nikiforuk, Andrew, Mahşerin Dördüncü Atlısı, Çeviren: Selahattin Erkanlı İletişim, İstanbul 2008.
  • Özdemir, Hikmet, Salgın Hastalıklardan Ölümler 1914-1918, Türk Tarih Kurumu, Ankara 2005.
  • Philby, H. STJ., Arabian Jubilee, Robert Hale Limited, London 1952.
  • Söylemezoğlu, Süleyman Şefik, Hicaz Seyahatnamesi, Hazırlayanlar: Ahmet Çaycı-Bayram Ürekli, İz Yayıncılık, İstanbul 2012.
  • Veremi Ortalığa Yaymaktan Sakınmalı”, Sıhhi Cidal Dergisi, S.11, İzmir Veremle Mücadele Cemiyeti Bilgi Matbaası, 1925, s.13.
  • Uslu, Muzaffer Tayyip, Şimdilik, Yapı Kredi Yayınları, İstanbul 2017.
  • Verem (Tüberküloz) Hastaları ile Hasta Yakınlarını Bilgilendirme Rehberi ve Veremli Hastaların Hak ve Sorumlulukları, Editörler: Recep Akdağ v.d, Başak Matbaacılık ve Tanıtım Hizmetleri Ltd. Şti, Ankara 2011, s.6.

DOKUMANI BURADAN İNDİREBİLİRSİNİZ.